არაფორმალური განათლება – ერთი პროექტის მაგალითზე

 

რა არის არაფორმალური განათლება?

ენციკლოპედიურ ლექსიკონში  არაფორმალური განათლება სამგვარადაა განმარტებული:

1. მთელი სიცოცხლის განმავლობაში გრძელდება, რომლის დროსაც პიროვნებას არსებული რესურსებისა და ყოველდღიური გამოცდილების შედეგად (ოჯახი, მეზობლები, ბაზარი, ბიბლიოთეკა, მასმედია, სამსახური, თამაშები და ა.შ.) უყალიბდება დამოკიდებულებები, ფასეულობები, უნარ-ჩვევები და ცოდნა.
2. ინდივიდუალური და სოციალური განათლების ნებისმიერი დაგეგმილი პროგრამა, რომელიც არ არის ოფიციალური სასწავლო პროგრამების ნაწილი და რომელიც მიზნად ისახავს ცოდნის, უნარ-ჩვევებისა და კომპეტენციების გაუმჯობესებას.
3. პროფესიული განათლება, გარდა პროფესიული უმაღლესი განათლებისა, რომელიც პირმა მიიღო პროფესიული საგანმანათლებლო დაწესებულებისაგან დამოუკიდებლად ან არააკრედიტებული საგანმანათლებლო პროგრამის ათვისების შედეგად.

მაშასადამე  არაფორმალური განათლება გამოიყენება ფორმალური, ეროვნული სასწავლო გეგმის მიღმა არსებული განათლებისათვის, რომლის ამოცანაც

მოსწავლის  სხვადასხვა მიმართულებით განვითარება და მათთვის 21 საუკუნისათვის აუცილებელი უნარ-ჩვევების გამომუშავებაა.

დღევანდელი სკოლა და მასწავლებელი ვალდებულია იზრუნოს, მოსწავლეს განუვითაროს კრიტიკული აზროვნების, შემოქმედებითობის, საკითხის გაგება-გააზრების, პრობლემის იდენტიფიკაციისა და მოგვარების თანამშრომლობისა   და სხვა უმნიშვნელოვანესი უნარები.

სწავლების ამგვარ ხერხს ადრეც ხშირად მივმართავდი. 2016 წლიდან მე და ჩემი მოსწავლეები ჩართული ვართ eTwinning-ის პროგრამაში, ამავე წელს გავხდი და დღემდე მაქვს მაიკროსოფტის ექსპერტ ტრენერის სტატუსი (Microsoft Innovative Educator Expert). სწორედ ამან შემიწყო ხელი მცოდნოდა გაცილებით მეტი არაფორმალურ გნათლებასა და მის სიკეთეზე. ამ დროიდან დღემდე ჩემს მოსწავლეებთან ერთად განვახორციელე და ვახორციელებ  ბევრ პროექტს.  ზოგი  ინიცირებული იყო, ზოგთან ვთანამშრომლობდი. ძირითადად ევროპელ კოლეგებთან ერთად ვგეგმავდი და ვახორციელებდი საინტერესო თემატიკის პროექტებს.

მინდა, წარმოგიდგინოთ,  როგორ შეიძლება, ჩვენი მუშაობა უფრო საინტერესო და სახალისო გავხადოთ, დავაინტერესოთ და „მოვხიბლოთ“ მოსწავლეები და ასე ცნობიერებაც ავუმაღლოთ რიგ საკითხებში და საჭირო უნარებიც გამოვუმუშაოთ.

eTwinning“-ი მოსწავლეზე ორიენტირებულ მიდგომას ეყრდნობა და ხელს უწყობს მოსწავლეებში 21-ე საუკუნისათვის საჭირო უნარების განვითარებას.

დღეს უმნიშვნელოვანესი საკითხია მედიაწიგნიერება და დეზინფორმაცია. რადგან ბევრი ჩვერნგანი ერთხელ მაინც გამხდარა დეზინფორმაციის მსხვერპლი, არც ინტერნეტის უსაფრთხოებაზე დავფიქრებულვართ დიდად, გადავწყვიტე, ჩემი მოსწავლეების ცნობიერების ამაღლიბის მიზნით, განმეხორციელებინა პროექტი „მედიაწიგნიერება და დეზინფორმაცია (ციფრული წიგნიერება და დეზინფორმაცია)“  („Media literacy and disinformation ( digital literacy and disinformation“)მოვიწვიე უცხოელი კოლეგები. პროექტში ჩაერთო 15 პედაგოგი სხვადასხვა ქვეყნიდან:

თურქეთი(7), საქართველო(3), ხორვატია(2), ლატვია(1), რუმინეთი(1), საბერძნეთი(1)

მოსწავლეთა ასაკის იყო 11-16. საგნები: ტექნოლოგია, სოციალური კვლევები / ლიტერატურა. სოციოლოგია, მედია განათლება, ისტორია, გეოგრაფია, უცხო ენები, გარემოსდაცვითი განათლება, მოქალაქეობა.

პროექტის მიზანი იყო:  მოსწავლეებს შეძლებოდათ  მედიაწიგნიერების არსში გარკვევა, მაგალითებზე დაყრდნობით ჩასწვდომოდნენ  მის ტიპებს, ყალბი ამბების ამოცნობა მარტივად შეძლებოდათ. აემაღლებინათ საკუთარი და სხვისი ცნობიერება საკითხთან დაკავშირებით; მიეღოთ  ახალი ცოდნა (და არა მხოლოდ) Web 2 ინსტრუმენტების გამოყენებით. განევითარებინათ 21-ე საუკუნის უნარ-ჩვევები; გამოიმუშავებდნენ  პასუხისმგებლობის გრძნობას, ისწავლიდნენ გუნდურ, თანამშრომლობით მუშაობას  და გახდებოდნენ  უფრო თავდაჯერებულები. გარდა ამისა,  დაუმეგობრდებოდნენ  უცხოელ თანატოლებს. უკეთ დაეუფლებოდნენ უცხოურ  ენას (პრაქტიკაში გამოყენების თვალსაზრისით).

გავწერეთ საინტერესო აქტივობები, რომელიც ეტაპობრივად უნდა შეგვესრულებინა.

ნებისმიერი პროექტის ერთ-ერთი უმნიშვნელოვანესი პირობაა მშობლებისგან აღებული ნებართვა, რომლის თანახმადაც უფლება გვაქვს მოსწავლეების სურათებისა და  ვიდეოების გამოქვეყნება  ჩვენს eTwinning პროფილზე, TwinSpace-ში, ჯგუფებში და ა.შ. eTwinning-ი  სერიოზულად ეკიდება მოსწავლეთა კონფიდენციალურობასა და უსაფრთხოებას. ამ ნებართვის ასლები ჩავაშენეთ ჩვენი პროექტის შესაბამის გვერდზე.

თავიდანვე გავწერეთ პროექტის ქცევის წესები, რომელიც საერთო იყო მოსწავლეებისა და მასწავლებლებისათვის. მაგალითად: ინტელექტუალური საკუთრება –  უნდა დავრწმუნდეთ, რომ კონტენტი, რომელსაც ავტვირთავთ პლატფორმაზე, არ არღვევს საავტორო უფლებას. სურათების, ვიდეოების, დოკუმენტების ან სხვა რესურსების გაზიარებამდე დავრწმუნდეთ, რომ გაქვთ ამის უფლება. არანაირი პირდაპირი ან ირიბი მუქარა, ბულინგი, შევიწროება.

იმისათვის, რომ მივიღოთ ადგილობრივი თუ ევროპის ხარისხის ნიშანი ერთ-ერთი აუცილებელი პირობაა პროექტის კურიკულუმთან კავშირი. შესაბამის გვერდზე ყველა მასწავლებელმა შეასრულა ეს დავალება.

ცალ-ცალკე გვერდი დაეთმო მოსწავლეებისა და მასწავლებლების წარდგენას, რათა გაგვეცნო ერთმანეთი. ამავე მიზნით წარვადგინეთ საკუთარი სკოლა და ქალაქი, რომელშიც ვცხოვრობთ.

შემდეგი ეტაპი იყო ლოგოს კონკურსი. ყველა პროექტს სჭირდება თავისი ლოგო და თითოეულმა ჩართულმა სკოლამ წარმოადგინა ერთი, შიდა კონკურსის შედეგად გამარჯვებული ლოგო, რომელთა შორის მოსწავლეებს საუკეთესო უნდა შეერჩიათ. კონკურსის მთავარი პირობა  იყო პროექტის სათაურისა და თემატიკის შესაბამისი ლოგოს გამორჩევა.

პროექტის წევრები რეგულარულად ვხვდებოდით ერთმანეთს ZOOM-ის პლატფორმაზე, საკონტაქტოდ ვიყენებდით WhatsApp-ს და Facebook-ში შექმნილ ჯგუფს. თითოეული წევრის  შესაძლებლობის გათვალისწინებით  გადავანაწილეთ დავალებები და იმ კონკრეტულ აქტივობას ჰყავდა ერთი ან ორი პასუხისმგებელი პირი.

იმისათვის, რომ ყველა მასწავლებელი აქტიურად ყოფილიყო ჩართული და არ გამორჩენოდა  რომელიმე აქტივობა, ჩავატარეთ შუალედური და საბოლოო მონიტორინგი.

პროექტის ფარგლებში გვყავდა მოწვეული სტუმრები, ვატარებდით გამოკითხვებს მოსწავლეებისთვის, მშობლებისთვის, ჩავატარეთ ესეების, ნახატების კონკურსები.

აქტივობები იყო თემატიკის შესაბამისი. შევქმენით ბუკლეტები, ელექტრონული წიგნები. გვქონდა შეხვედრები სკოლის მიმდებარე ტერიტორიაზე მცხოვრებ მოსახლეობასთან, მათი ცნობიერების ამაღლების მიზნით ვურიგებდით ბუკლეტებს (ყოველივე ამან დიდი ინტერესი გამოიწვია საზოგადოებაში).

მეტი ხალისისთვის, ინტერესისა და ცნობიერების ამაღლების მიზნით, რადგან პროექტი დაიწყო ნოემბერში და გაგრძელდა ივნისამდე, ცალკე აქტივობები მივუძღვენით საახალწლო მილოცვას, ერთმანეთს გვუგზავნეთ მისალოცი ბარათები, აღვნიშნეთ დედამიწისა (22 აპრილი) და  eTwinning-ის (9 მაისი) საერთაშორისო დღეები (ხანდახან პროექტის თავდაპირველი გეგმის მოდიფიცირებაც გვიწევს ან შეგვაქვს დამატებითი აქტივობები. ეს უფრო საინტერესოს ხდის ჩვენს პროექტს).

პროექტის საბოლოო პროდუქტი იყო ბლოგი, რომელიც მოიცავდა პროექტის ყველა აქტივობის თეორიულ და ვიზუალურ მასალას, რომელიც, დაინტერესებისა და საჭიროების შემთხვევაში,  დაეხმარება ჩემს კოლეგებს და არა მხოლოდ.

პროექტის დასასრულს, ჩვენი ბლოგი წარვუდგინეთ სასკოლო საზოგადოებას და განვათავსეთ სკოლის გვერდზე.

თუ ევროპაში, თავდაპირველად, არაფორმალური განათლება აღიქმებოდა ინოვაციად, დღეს ის ჩვენი ყოველდღიურობაა, რაც განაპირობა საინფორმაციო-საკომუნიკაციო ტექნოლოგიების განვითარებამ, რაც გვაძლევს შესაძლებლობას, დაძლიოთ სივრცე და დრო და ჩვენმა მოსწავლეებმა  მიიღონ იმაზე ბევრად მეტი, ვიდრე ოდესმე მიუღიათ.

წყარო https://mastsavlebeli.ge 

ერთი იდეა შემაჯამებელი დავალებისთვის

 

საფარველი სისტემა – მისი ბიოლოგიური და სოციო-კულტურული როლი

დიალოგი თბილისის მეტროში:

• გახედე ახლა იმ კაცს, რა ყვავილები დაუხატავს მხრებზე;
• ზემოდან რამე მაინც ჩაიცვას, ასე როგორ გამოდის ქუჩაში;
• სულ გადაირია ყველა და ყველაფერი, რა ფერის თმით დადიან, ჩემ დროს ასე ვინ გაბედავდა სიარულს . . .

ეს დიალოგი რამდენიმე საათს შეიძლება გაგრძელებულიყო, თუმცა მოსაუბრეები გავიდნენ ვაგონიდან. ჩემს ტვინში კი ნეირონებმა დაიწყეს მედიატორების გამოთავისუფლება. გლუტამინის მჟავამ შეკრა წრედი და რამდენიმე დღე ახალგაზრდებზე, ტატუზე, პირსინგზე, ფერად თმებზე ფიქრი არ მომშორებია. საკითხი კიდევ უფრო მძაფრდება, როცა თინეიჯერი შვილი გყავს და მასაც შეიძლება ერთ დღეს ტატუს გაკეთება მოუნდეს. რა უნდა ვუთხრა მას მე, როგორც დედამ… რა უნდა ვუთხრა მოსწავლეს, როგორც მასწავლებელმა.

ყველაზე სწორი ალბათ ის იქნება, გავაცნო საკითხი და მერე თავად მიიღოს გადაწყვეტილება. მერვე და მეცხრე კლასის ბიოლოგიის კურსი იძლევა იმის საშუალებას, რომ კომპლექსური დავალება შესრულდეს ადამიანის საფარველ სისტემასთან დაკავშირებით. დამუშავდება ოთხივე სამიზნე ცნება: სტრუქტურა და ფუნქცია, სასიცოცხლო თვისებები, ჯანმრთელობა და დაავადებები, და ბიომრავალფეროვნება. მეცხრე კლასში კანი, როგორც შეგრძნების ორგანო ისეა განხილული, მერვე კლასში კი მისი ექსკრეტორული, თბორეგულატორული და დამცველობითი ფუნქციებია განხილული. კლასის ემოციური და გონებრივი მომზადების შესაბამისად შეიძლება დავალება შესრულდეს მერვე ან მეცხრე კლასში.

დასაწყისში მოსწავლეები გაეცნობიან ანდრეს ისტორიას. ეს ახალგაზრდის პირობითი სახელია, რომელიც მასწავლებელს შეუძლია, შეცვალოს.

დავალების პირობა: ,,22 წლის ლარისა და 23 წლის ანდრე, საერთო მეგობრების საშუალებით შეხვდნენ ერთმანეთს და მათი გზები ალბათ სამუდამოდ გადაიკვეთა. პირველი შეხვედრიდან ოთხ თვეში სიგიჟემდე შეუყვარდათ ერთმანეთი, დაქორწინება და ერთად ცხოვრება გადაწყვიტეს. ანდრე აპირებდა ლარისას პატივსაცემად მკლავზე ტატუს გაკეთებას. ტატუ არის კანზე საღებავის, ანუ პიგმენტის ინიექციით გაკეთებული გამოსახულება. მან ინტერნეტში სხვადასხვა სტილის ტატუები დაათვალიერა და გონებაში განიხილავდა, რა სახის და ფორმის უნდა ყოფილიყო ის.

ერთ დღეს, ქუჩაში გამართული ფესტივალის დროს დაინახა წარწერა: „ინის ტატუ“.

ანდრემ სთხოვა მეჰნდის არტისტს, შეყვარებულის სახელი მის მკლავზე მოეხატა, ისე, რომ ნებისმიერ დროს შესძლებოდა დანახვა, როცა მოისურვებდა. მან იცოდა, რომ ტატუს მსგავსად მუდმივი არ იქნებოდა. ორი დღის შემდეგ ახალგაზრდა კაცი ესტუმრა მშობლებს. ისინი არ იცნობდნენ მეჰნდის ხელოვნებას და მომენტალურად პანიკამ მოიცვა, რადგან იფიქრეს, რომ მათმა შვილმა ტატუ გაიკეთა. ანდრე არწმუნებდა, რომ ის არ იყო სამუდამო, თუმცა ნამდვილი ტატუს გაკეთებასაც ფიქრობდა.

მშობლები შეშფოთდნენ. მამა ანდრეს ეკითხება, რა მოხდება, თუ ის და ლარისა დაშორდებიან, რადგან დიდი ხანი არ არის, რაც იცნობენ ერთმანეთს. რას უზამს ტატუს? დედა იმაზე ფიქრობს, რამდენად უსაფრთხოა ტატუს გაკეთება. ანდრე მშობლებს არწმუნებს, რომ გადაწყვეტილების შეცვლას არ აპირებს, მაგრამ თუ ლარისა და ის მაინც დაშორდებიან, ახალი ტატუთი გადაფარავს ძველს ან ლაზერით მოიშორებს. მშობლებს ასევე ეუბნება, რომ ისეთ სალონში წავა, სადაც უსაფრთხოების წესები მაქსიმალურად არის დაცული. დედა ფიქრობს, რომ ტატუს მოცილება არც ისე მარტივია, როგორც ანდრეს წარმოუდგენია. 

დიდი ხანია ადამიანები პირსინგით, მაკიაჟით, თმების დახვევით ან გასწორებით ცდილობენ შეცვალონ საკუთარი გამომეტყველება. იღებავენ, იჭრიან, იხვევენ, ისწორებენ ან საერთოდ იშორებენ თმას. იხატავენ, იზრდიან ფრჩხილებს. კანი, თმა და ფრჩხილები საფარველ სისტემას ქმნის. როცა ამ თავს წაიკითხავ, გაეცნობი ამ სისტემის და ცალკეული ორგანოს ბიოლოგიურ ფუნქციებს. ისინი ადამიანის გარეგნობას, იდენტობას გამოსახავენ. თავის დასრულებისას გაიგებ, გაიკეთა თუ არა ანდრემ ტატუ. მეტ ინფორმაციას მიიღებ ტატუს, მეჰნდის და ლაზერით ტატუს მოცილების შესახებ. ასევე იმსჯელებ იმ დაცვით ღონისძიებებზე, რომელიც ტატუს ან პირსინგის გაკეთებისას უნდა გაითვალისწინოს ახალგაზრდამ, თუ მაინც მის გაკეთებას გადაწყვეტს. 

მოცემული კონტექსტ-მაგალითის შესაბამისად მოამზადე პოსტერი ადამიანის საფარველი სისტემის მნიშვნელობისა და მასზე ჩატარებული მანიპულაციების უსაფრთხოების წესების შესახებ. პოსტერის პრეზენტაციის დროს ხაზგასმით წარმოაჩინე:

• როგორ შესაბამება კანის თითოეული სტრუქტურის აგებულება მის ფუნქციას (სტრუქტურა და ფუნქცია მკ.წ.1);
• რა გავლენას ახდენს გარემო პირობები საფარველი სისტემის აგებულებასა და ფუნქციაზე (სტრუქტურა და ფუნქცია მკ.წ. 2);
• რატომ არის შესაძლებელი საფარველი სისტემის ორგანოების ერთმანეთთან და მთელ ორგანიზმთან შეთანხმებული მუშაობა (სასიცოცხლო თვისება მკ.წ.1);
• როგორ მოხდა საფარველი სისტემის ევოლუცია, რა კავშირშია მისი მოდიფიკაცია გარემო პირობების ცვლილებასთან (ბიომრავალფეროვნება მკ.წ. 3);
• როგორ აისახება ადამიანის ჯანმრთელობა საფარველი სისტემის სტრუქტურაზე, ფუნქციასა და გარეგნულ იერ-სახეზე (ჯანმრთელობა და დაავადება მკ.წ. 2);
• როგორია საფარველი სისტემის სოციო-კულტურული როლი ადამიანის საზოგადოებაში (გამჭოლი კომპეტენცია: კულტურული მრავალფეროვნება და გამოხატვის თავისუფლება).

აქტივობა 2: დავალების პირობის გაცნობის შემდეგ მოსწავლეები გამოთქვამენ მოსაზრებებს, რა იციან ტატუს, პირსინგის შესახებ. რატომ იღებავს ადამიანი თმას, რატომ იკეთებს ფრჩხილებს. რა ემოციას იწვევს მათში ფერადი თმა, მოხატული სხეული და სხვა.

აქტივობა 3: მასწავლებელი მოსწავლეებს გააცნობს ტატუს პირველი ქალი არტისტის, მოდ ვაგნერის ისტორიას.

აქტივობა 4: საფარველი სისტემის აგებულების გაცნობა (მასწავლებელი თავად შეარჩევს სტრატეგიასა და მეთოდს);

აქტივობა 5: მოსწავლეები დაამზადებენ კანის მოდელს და იმსჯელებენ მის უპირატესობასა და ნაკლზე.

აქტივობა 6: პოსტერების მომზადება (პოსტერი შეიძლება გაკეთდეს მცირე ჯგუფში, წყვილში ან ინდივიდუალურად).

აქტივობა 7: პოსტერების წარდგენა (ყველა მოსწავლე წარადგენს ნამუშევარს).

აქტივობა 8: დავალების შეფასება (თვითშეფასება, ნამუშევრის შეფასება სოლო ტაქსონომიის მიხედვით).

დამხმარე მასალა მასწავლებლისთვის:

რესურსი 1: მოსალოდნელი შედეგები.

რესურსი 2: ქეისის დასკვნა.

რესურსი 3: შემაჯამებელი კითხვები.

წყარო https://mastsavlebeli.ge

აქტივობები სწავლის პირველ დღეს

 

„დაუწერე წერილი საკუთარ თავს: რას ელი ახალ სასწავლო წელს? რა მიზნები გაქვს? რას გრძნობ ან ნერვიულობ?“ – რა გრძნობა დაგეუფლებოდათ, თუ ამას მასწავლებელი სასწავლო წლის პირველ დღეს გეტყოდათ, მერხზე ფერად, სუფთა ფურცელს დაგახვედრებდათ და წერისთვის დროს მოგცემდათ. ალბათ დაფიქრდებოდით. „ძვირფასო, მე…“ დაიწყებდი წერას და თქვენს მოლოდინებს, ფიქრებს, ხელის ერთი მოხაზულობით გადაიტანდით. შემდეგ კლასში მასწავლებელი შეაგროვებდა ფიქრებით სავსე ფურცელს და ლამაზ, გამჭვირვალე ქილაში საგულდაგულოდ შეინახავდა. დაგპირდებოდათ, რომ წლის ბოლოს ყველას დაგიბრუნებდათ მას და კიდევ ერთხელ გაგახსენებდათ, დაგანახებდათ განსხვავებას სასწავლო წლის პირველი და ბოლო დღის ფიქრებზე. ეს ერთ-ერთი აქტივობაა, რომელიც მასწავლებელს შეუძლია შესთავაზოს მოსწავლეებს ახალ სასწავლო წელს.

 

ზაფხულის დასვენება მოსწავლეებსა და მასწავლებლებს თანაბრად სჭირდებათ, რათა ახალი ძალითა და ენერგიით დაიწყონ სკოლა. ზოგჯერ გვეჩვენება, რომ ძალიან მალე გარბის ზაფხულის მხიარული, მსუბუქი და ცხელი დღეები, თუმცა ჯერი აუცილებლად მიდგება იმ დღეზე, როცა მოგვიწევს სამუშაო რეჟიმთან დაბრუნება. მასწავლებლები ყოველთვის ფიქრობენ, რა შესთავაზონ მოსწავლეებს სწავლის პირველ დღეს ისეთი, რომ მათთვის ის მსუბუქად დაიწყოს და განწყობა აუმაღლდეთ. გთავაზობთ რამდენიმე აქტივობას, რომლებიც დაგეხმარებათ ახალი სასწავლო წლის პირველ კვირებში.

 

აქტივობა – იყავი უნიკალური

საკლასო ოთახში სთხოვეთ მოსწავლეებს – ყველა წრეში დადგეს. წაახალისეთ თითოეული სათითაოდ დაასახელოს ის სფერო, რომელშიც, მათი ფიქრით, უნიკალურები/განსხვავებულები არიან. მაგალითად: „მე მქვია ფოტინე და მყავს ოთხი ძმა“; ან „… და მე ვსაუბრობ სამ ენაზე“. მოსწავლეებს აუხსენით, რომ თუ მათი თანაკლასელი იტყვის ისეთ წინადადებას, რაც მასაც უნიკალურს ხდის, მაშინ უნდა დასხდნენ. მაგალითად: თუ სხვა მოსწავლესაც ასევე ჰყავს ოთხი ძმა ან საუბრობს სამ ენაზე, ისინი უნდა დასხდნენ.

ამ აქტივობის მიზანია, რაც შეიძლება დიდხანს იდგნენ მოსწავლეები ფეხზე და დაასახელონ განსაკუთრებული რამ საკუთარი თავის შესახებ, რასაც არავინ ახასიათებს. ასე უფრო ახლოს გაიცნობენ ერთმანეთს და აღმოაჩენენ საერთო ინტერესებს ან რამე ისეთს, რაც ამ დრომდე უცნობი იყო.

 

აქტივობა – იპოვე მეგობარი

ამ აქტივობისთვის დაგჭირდებათ წინასწარ რესურსის მომზადება. ამობეჭდეთ მოსწავლეების რაოდენობაზე გათვლილი სამუშაო ფურცლები და დაურიგეთ მოსწავლეებს. მიეცით დაახლოებით ხუთი წუთი ყველას, რათა კალმით ან ფანქრით შემოხაზონ თავიანთი საყვარელი კატეგორიები. შემდეგ, სთხოვეთ მოსწავლეებს, წარადგინონ ნამუშევარი და ამის შემდეგ იპოვონ თანაკლასელები, რომლებმაც იგივე კატეგორიები შემოხაზეს და შესაბამისად, საერთო ინტერესები და გემოვნება აქვთ. ეს მისცემს მათ ბუნებრივ სალაპარაკო თემას; დაეხმარებათ, იპოვონ, რა აქვთ საერთო.

აქტივობა – ნავიგაცია საკლასო ოთახში

მნიშვნელოვანია, მოსწავლეები გათვითცნობიერებულნი იყვნენ სკოლის გარემოში. იცოდნენ, სად რა არის. ამისათვის მასწავლებლები ხშირად აწყობენ მინი-ექსკურსიას სწავლის პირველ დღეს, რათა მოსწავლეებს ინფორმაცია მიაწოდონ მათთვის საჭირო კაბინეტების შესახებ. განსაკუთრებით სახალისო გამოდის ის აქტივობები, სადაც მოსწავლეები ფიზიკურადაც იხარჯებიან. თქვენ შეგიძლიათ სწავლის პირველ დღეებში მათ საკლასო ოთახში დიდი თავგადასავალი შესთავაზოთ. დაავალეთ მოსწავლეებს საკლასო ოთახში „ნადირობა“, დაეხმარეთ მათ, გაიცნონ ერთმანეთი და მათი ახალი სასწავლო სივრცე.

მიაწოდეთ სამუშაო ფურცელი, სადაც ჩამოთვლილი იქნება ის ნივთები, რომლებიც უნდა მოიძიონ/დააკვირდნენ საკლასო ოთახში. ფურცელზე დატოვეთ სივრცე მოსწავლეებისთვის, რომ დაწერონ მოკლე აღწერა, თუ სად იპოვეს თითოეული ნივთი.

მიეცით მოსწავლეებს მარტივი მინიშნებები. თქვენ ასევე შეგიძლიათ თავად შეადგინოთ მოსაძებნი ნივთების სია და გაუკეთოთ ლავირება. ამ აქტივობით მოსწავლეები ადვილად შეისწავლიან საკლასო ოთახში საჭირო ნივთების ადგილს. აქტივობა შეგიძლიათ განახორციელებინოთ როგორც ინდივიდუალურად, წყვილებში, ისე ჯგუფურად. ასევე შეგიძლიათ გაცდეთ საკლასო ოთახს და მოსწავლეები სკოლის ტერიტორიაზე „ანადიროთ“.

 

რას ამბობენ სახლში ჩემზე..

ჩართეთ მშობლებიც აქტივობაში. სთხოვეთ წინასწარ მოგაწოდონ 2-3 წინადადებით თქვენს მოსწავლეზე ინფორმაცია. რომელიც შეიძლება შეიცავდეს სულ ორ ფრაზას: „ჩემს შვილს უყვარს ძერწვა. არის ძალიან მუსიკალური“, და მსგავსი. მშობლების მიერ მოწერილი ინფორმაცია გადაიტანეთ ფერად ფურცელზე. ჩაყარეთ ლამაზ ყუთში. ამოიღეთ სათითაოდ ფურცელი, წაიკითხეთ და სთხოვეთ მოსწავლეებს, იმ შემთხვევაში, თუ ეს მათ ეხებათ, განიშნონ ხელის აწევით. წაახალისეთ ის მოსწავლეები, რომლებიც წერილში საკუთარ თავს ამოიცნობენ.

 

სოციალური კონტაქტი

ამ აქტივობისთვის დაგჭირდებათ ოთხი ფორმატი. თითოეულს გაუკეთეთ შემდეგი სათაური:

• „როგორ მინდა, რომ მომექცეს მასწავლებელი?“
• „როგორ მინდა, რომ მოექცნენ მასწავლებლები სხვა მოსწავლეებს?“
• „როგორ მოვექცე მასწავლებელს?“
• „როგორ მოვაგვაროთ კონფლიქტები?”

დაურიგეთ მოსწავლეებს წებოვანი ფერადი ფურცლები და სთხოვეთ, დაწერონ პასუხები თითოეულ კითხვაზე და განათავსონ შესაბამის ფორმატზე. მოსწავლეებთან ერთად წაიკითხეთ პასუხები, განიხილეთ და განათავსეთ თვალსაჩინო ადგილას. აუხსენით თქვენს მოსწავლეებს, რომ ეს არის კლასის სოციალური კონტრაქტი. ეს შესანიშნავი გზაა საზოგადოების შესაქმნელად და საზღვრების დასადგენად. ამით მოსწავლეებისთვის მნიშვნელოვანი გახდება ერთმანეთის გათვალისწინება.

რის სწავლა მინდა

ეს აქტივობა დაგეხმარებათ მთელი სასწავლო წლის განმავლობაში, მოსწავლეებზე მორგებული აქტივობების დაგეგმვაში. ფორმატზე დააწერეთ „რის სწავლა მინდა ნამდვილად“. მოსწავლეებს სთხოვეთ, წებოვან ფურცელზე დაწერონ პასუხები, იქნება ეს კონკრეტულად რომელიმე საგანი, მათი ჰობი, ინტერესები თუ სხვა. არ შეზღუდოთ მოსწავლეები პასუხებში. წაიკითხეთ ხმამაღლა, რათა მათ მოისმინონ ერთმანეთის ინტერესის შესახებ. ჰკითხეთ, ხომ არ გაუჩნდათ იდეა? რამე პროექტი ხომ არ მოაფიქრდათ? შესაძლოა, მოსწავლეებს გაუჩნდეთ იდეები. აუცილებლად ჩაინიშნეთ და სამომავლოდ შეიტანეთ განსახორციელებელ გეგმაში. ეს აქტივობა დაგეხმარებათ სწორად და საინტერესოდ დაგეგმოთ მოსწავლეებზე მორგებული აქტივობები.

ზემოთ ჩამოთვლილი რჩევები დაგვეხმარება, ახალი სასწავლო წელი დაიწყოთ ხალისით და მაღალი მოტივაციით.

დავიმახსოვროთ, რომ თქვენი განწყობა გადამდებია და მოსწავლეები ყოველთვის გრძნობენ მას!

წყარო https://mastsavlebeli.ge

მოსმენითი დავალებების შესრულების სირთულეთა დაძლევის სტრატეგიები

 

ადამიანი უცხო ენას იმისთვის სწავლობს, რომ შეძლოს კომუნიკაციის დამყარება, რაც გულისხმობს, რომ მას, პირველ რიგში, კარგად უნდა ჰქონდეს განვითარებული მოსმენისა და საუბრის უნარები. რეალობას თუ დავაკვირდებით, ამ უნარების განვითარება ყველაზე მეტად უჭირთ მოსწავლეებს. ამიტომ გადავწყვიტეთ, მოცემული სტატია სწორედ ამ საკითხისთვის მიგვეძღვნა, კერძოდ, მოსმენითი დავალებების სირთულის დაძლევის გზებსა და ამ პროცესში მასწავლებლის როლზე გავამახვილებთ ყურადღებას.

უცხო ენის შესწავლის პროცესში მოსმენის უნარის განვითარება ძალიან მნიშვნელოვანია. მოსმენა არის საბაზისო ეტაპი როგორც მშობლიური, ისე უცხო ენის ათვისების დროს. ის საფუძველია ყველა დანარჩენი უნარ-ჩვევისა, რომელთა საშუალებითაც ენის შემსწავლელი თავდაპირველ კონტაქტს ამყარებს სამიზნე ენასა და მის კულტურასთან. მოსმენის უნარის განვითარება (საუბრის უნართან ერთად) უმნიშვნელოვანესია ენობრივ კომპეტენციებს შორის, რადგან, როგორც ზემოთ აღვნიშნეთ, ის მოსწავლეს ეხმარება, თავი გაართვას რეალურ საკომუნიკაციო ამოცანებს.

ციფრული ტექნოლოგიების ეპოქაში უცხო ენაზე მოსმენა ხელმისაწვდომია მრავალი ფორმით. ენის შემსწავლელებს შეუძლიათ უსმინონ საყვარელ მომღერლებს, უყურონ ფილმებსა და სატელევიზიო გადაცემებს სამიზნე ენაზე ნებისმიერ დროსა და ადგილას, დაუმეგობრდნენ უცხოელებს და სხვა. ეს ფაქტორები უდავოდ უწყობს ხელს მოსმენის უნარის განვითარებას, თუმცა ენის შემსწავლელებს მაინც ურთულდებათ ისეთი ძირითადი მოსმენითი დავალებების შესრულება, როგორიცაა:

• მოსმენა კონკრეტული დეტალების გაგებისათვის (Listening for specific details);
• მოსმენა მთავარი აზრის გაგებისათვის (Listening for main idea);
• მოსმენა მოვლენათა სწორი თანმიმდევრობის განსაზღვრისათვის (Identifying correct order of events);
• მოსმენა ლექსიკური ერთეულების დასადგენად(Listening for specific vocabulary).

 

მოსმენითი დავალებების სირთულე, მკვლევართა აზრით, მთელი რიგი ფაქტორებით არის განპირობებული. ემერთი (1994) აღნიშნავს, რომ მოსმენა უფრო მეტია, ვიდრე მხოლოდ მოსაუბრის ნათქვამი სიტყვების გაგება. მოსმენა არის აქტიური პროცესი, რომლის საშუალებითაც ენის შემსწავლელები ნათქვამის არსს უნდა ჩასწვდნენ და რეაგირება მოახდინონ ვერბალურ თუ არავერბალურ შეტყობინებებზე.

კრავეიშვილს (1979) მიაჩნია, რომ „უცხოური მეტყველების მოსმენა გაცილებით უფრო ძნელია, ვიდრე იმავე სიძნელის მასალის კითხვა. უცხოური მეტყველების სმენითი აღქმის პროცესში მრავალმა ფაქტორმა შეიძლება შეგვიშალოს ხელი იმის გაგებაში, რაც შესაძლოა იყოს მეტყველების შინაარსი, მოლაპარაკის მეტყველების ტემპი, ხმის ტემბრი და ა.შ.“ (გვ.129)

ჰოათის და დაკინის (1974) აზრით, მოსმენის დავალებების სირთულეს ის განაპირობებს, რომ მსმენელს უწევს სხვადასხვა ინტონაციური მოდელის, მახვილის აღქმა. ეს გულისხმობს, რომ მან უნდა გაიგოს მოსაუბრის აქცენტი ან გამოთქმა, მისი ნათქვამის გრამატიკული და ლექსიკური თავისებურებები და, იმავდროულად, ჩასწვდეს ნათქვამის აზრს.

ვოლტერის მიხედვით (2002), კარგი მოსმენა დაფუძნებულია სამ ძირითად უნარზე: დამოკიდებულებაზე, ყურადღებასა და რეგულირებაზე. მოსმენითი დავალებების შესრულება სამივე ამ უნარის გაერთიანებას ანუ სამმაგ მოსმენას მოითხოვს. მოსმენა მხოლოდ ყურით კი არა, ტვინითაც უნდა ხდებოდეს.

სწორედ ამ სირთულეების გამო ბევრ მოსწავლეს უჭირს უცხო ენაზე მოსმენილის გაგება, მიუხედავად იმისა, რომ მათ აქვთ საკმაოდ კარგი ლექსიკური მარაგი, ფლობენ ამ უცხო ენის გრამატიკას, ათვისებული აქვთ ენისთვის დამახასიათებელი მოდელები.

იმისთვის, რომ მოსწავლეებს ამ უნარის განვითარებაში დაეხმაროს, საჭიროა, მასწავლებელმა კარგად იცოდეს ზემოთ მოყვანილი და კიდევ სხვა სირთულეების შესახებ, რომლებიც მოსმენითი დავალებების შესრულებას ახლავს თან. პირველ რიგში, მან უნდა იცოდეს, რომ მოსმენის უნარის სწავლებისას საჭიროა იმის გააზრება, რომ არ არსებობს მოსმენის დავალების ერთი უნივერსალური ტიპი; გასათვალისწინებელია ისეთი ფაქტორები, როგორიცაა მისაღწევი მიზანი, ენის შემსწავლელთა ასაკი, ინტერესები და ფსიქოლოგიური მდგომარეობა. თუმცა, მოსმენის ნებისმიერი სახის დავალება სასურველია დაიყოს სამ ეტაპად:

1. მოსმენის წინა ეტაპი (pre-listening);
2. საკუთრივ მოსმენის ეტაპი (while-listening);
3. მოსმენის შემდგომი ეტაპი (post-listening).

მოსმენის წინა ეტაპი (pre-listening) ძალიან მნიშვნელოვანია. მ. ხომერიკის აზრით (1999) „აუცილებელია, დავალებები მოსწავლეებს მასალის მოსმენამდე მივცეთ. წინააღმდეგ შემთხვევაში გამოვა, რომ ისინი უმიზნოდ უსმენენ რაღაცას… მასალის მოსმენამდე საჭიროა, მოსწავლეები მოვამზადოთ მოსასმენად, ვუთხრათ ორიოდე სიტყვა თავად მოსასმენი მასალის თაობაზე, დავაინტერესოთ ისინი, შეიძლება კიდეც ვიმსჯელოთ, ვასწავლოთ ან გავამეორებინოთ ის ლექსიკა თუ სტრუქტურები, რაზეც მოსასმენი მასალა შეიძლება იყოს აგებული“.

რიისი (Rees, 2002) თავის სტატიაში აღნიშნავს, რომ არსებობს მოსმენის წინა ეტაპის დავალებების რამდენიმე განსხვავებული ტიპი, რომოლებსაც სხვადასხვა მიზანი აქვს. ეს დავალებები ენის შემსწავლელებს საშუალებას აძლევს, შეუფერხებლად გაართვან თავი მოსმენის მეორე და მესამე ეტაპებს. ასევე ხელს უწყობენ მათში ინტერესის გაღვივებას, რწენას და თავდაჯერებას მატებენ მათ.

საკუთრივ მოსმენის ეტაპზე (while-listening) შესასრულებელი უამრავი ტიპის დავალება არსებობს. კითხვებზე მოკლე პასუხის გაცემა (Short question/answers), არჩევითი შეკითხვა (multiple choice questions), წინადადებებში გამოტოვებული ადგილების შევსება (cloze passage completion); ჭეშმარიტი და მცდარი წინადადებები (true and false statements), წინადადებების დაკავშირება (sentence matching) და სხვა(Tsitsishvili, R. Et al.,2008).

მოსმენის შემდგომი ეტაპის (post-listening) აქტივობები, როგორიცაა მოსმენილი ინფორმაციის შესახებ აზრის გამოთქმა (using information from the listening text for problem solving and decision making activities), დიაგრამების შევსება (Form / chart completion), მოსმენილი ტექსტებიდან ახალი სიტყვების და გამოთქმების ამოწერა (making lists of new vocabulary), მოსმენილი ინფორმაციის შეჯამება (Summarizing) და ა.შ., მკვლევართა აზრით, ერთ-ერთი ყველაზე მნიშვნელოვანია. ამ ტიპის აქტივობები მოსწავლეებს სჭირდებათ, რათა გაიმდიდრონ სიტყვათა მარაგი, აითვისონ სხვადასხვა ენობრივი კონსტრუქცია, განუვითარდეთ კრიტიკული აზროვნების ჩვევები. ჰუკისა და ევანსის აზრით (1982), მოსწავლეებმა აუცილებლად უნდა განიხილონ, რაც მოისმინეს, გაავლონ პარალელები მოსაუბრის ნათქვამსა და რეალურ ცხოვრებისეულ სიტუაციებს შორის.

ამრიგად, ძალიან მნიშვნელოვანია, მოსმენის სამივე ეტაპი შესაფერისად დაგეგმოს მასწავლებელმა და არცერთი არ დატოვოს უყურადღებოდ, განსაკუთრებით კი – მოსმენის შემდგომი ეტაპი, რადგან მნიშვნელოვანია კონტექსტზე ყურადღების გამახვილება, მოსმენილი ტექსტებიდან ახალი ენობრივი კონსტრუქციების და ელემენტების განხილვა და არა მხოლოდ კითხვებზე პასუხის გაცემა, რაც მოსწავლეებს ეხმარება აზროვნების უნარის განვითარებაში და ხშირად ისინი კულტურულ ინფორმაციასაც ითვისებენ, რაც მათ ინტერესს უღვივებს ამ კულტურის მატარებელი ხალხის მიმართ, შესაბამისად, უმაღლებს ენის შესწავლის მოტივაციას. ,,…დადგინდა, რომ ზოგადი ინტერესი შესასწავლი ენის მატარებელი ხალხის ცხოვრების წესისა და კულტურისადმი (ე.წ. ინტეგრალური მოტივი) უფრო მეტად განსაზღვრავს წარმატებას, ვიდრე პრაქტიკული ინტერესი (ე.წ. ინსტრუმენტული მოტივი)“ (მ.ჯაფარიძე, 2005, გვ.141).

მოსმენის უნარის განვითარებისთვის ასევე მნიშვნელოვანია, მასწავლებელმა გაითვალისწინოს მოსწავლეთა ფსიქოლოგიური მდგომარეობა. ცნობილია, რომ ერთ-ერთი მთავარი დაბრკოლება, რომლის გადალახვაც სტუდენტებს უწევთ უცხო ენაზე მოსმენის დროს, მღელვარებაა. მოსწავლეთა შფოთვის მოხსნის პროცესში უცხო ენის მასწავლებელს დიდი როლი აკისრია. პირველ რიგში, მან ფსიქოლოგიურად უნდა შეამზადოს და გაამხნეოს მოსწავლეები. ვენდენი (1998) აღნიშნავს, რომ შუა მოსმენის პროცესში მოსწავლემ შეიძლება უცებ გადაწყვიტოს, რომ არ ესმის მოსაუბრის ნათქვამი. ამ ეტაპზე ბევრი მოსწავლე ან უბრალოდ თიშავს გონებას, ან შინაგანი დიალოგი აქვს საკუთარ თავთან, რომ ვერ გაიგო რომელიმე ერთი სიტყვა და ნებდება (გვ.175). ამიტომაც მასწავლებელმა უნდა აკონტროლოს მოსწავლის შფოთვის დონე და არ დაუშვას, რომ ის იმ ზღვარს გადასცდეს, რომლის ქვემოთაც შფოთვა კონცენტრაციას კი არ უწყობს ხელს, არამედ, პირიქით, დაბრკოლებას ქმნის. მან უნდა გაამხნეოს მოსწავლეები, რომ თუ ყველა სიტყვა ვერ გაიგეს, ეს ბუნებრივია; მთავარია, ძირითადი აზრი გამოიტანონ, რაც საჭიროა კითხვებზე პასუხის გასაცემად.

გარდა ფსიქოლოგიური მხარში დგომისა, მნიშვნელოვანია, მასწავლებელმა ზუსტად შეარჩიოს მოსასმენი ტექსტები. მაია ტაკიძე (2018) თავის დისერტაციაში აღნიშნავს, რომ „სწორად შერჩეული ტექსტი პირდაპირ არის დაკავშირებული სასწავლო პროცესის საინტერესოდ და ეფექტურად წარმართვასთან. ტექსტის შერჩევისას უპირატესობა ენიჭება ისეთ ტექსტებს, რომლებიც შემსწავლელთა ინტერესებზეა გათვლილი და ზეპირი ენის სტრუქტურას და მის სპეციფიკურობას ითვალისწინებს (მაგ., ელიფსები, პაუზები გაბმული მეტყველებისას, გამეორებები, საუბრის შეწყვეტა და სხვა). რა თქმა უნდა ახალი ტექსტი უნდა შეირჩეს შემსწავლელთა ენის ცოდნის შესაბამისად, დაბალ საფეხურზე დასაშვებია მარტივი, ადაპტირებული და არა ავთენტური მოსასმენი ტექსტებით მუშაობა, ხოლო უფრო მაღალ საფეხურზე საჭიროა მხოლოდ ავთენტური მასალით მუშაობა“. ნამდვილად კარგი იქნება, თუ მასწავლებელი კლასში შეიტანს „რეალურ ცხოვრებას”, ე.ი. ისეთ მასალას, რაც მოსწავლეებს მულტიკულტურულ განათლებას მისცემს. ამით მათ გამოუმუშავდებათ უნარი, მიღებული ცოდნა გამოიყენონ საკლასო ოთახის გარეთ, რეალობაში, რაც ყველაზე მთავარია ენის შესწავლისას.

ამრიგად, მოსმენის უნარის განვითარება საკმაოდ რთული და ხანგრძლივი პროცესია, რომელშიც გადამწყვეტი როლი მასწავლებელს ეკუთვნის. სწავლებას, როგორც ამბობენ, ორგვარი სტატუსი აქვს – ხელოვნებისა და მეცნიერების. მასწავლებელი, პირველ რიგში, კარგი ფსიქოლოგი უნდა იყოს. იგი უნდა გრძნობდეს კლასის ატმოსფეროს, უნდა შექმნას მშვიდი და საინტერესო სამუშაო გარემო, რაც წარმოშობს ცნობისმოყვარეობას და ცოდნისმოყვარეობას და რაც მოსწავლეებს დაეხმარება მოსმენითი დავალებების სირთულეთა დაძლევაში.

მიზნის მისაღწევად მასწავლებელმა უნდა გაითვალისწინოს ისეთი ფაქტორებიც, როგორიცაა მოსწავლეთა მოტივაცია, ინტერესი, მათი სწავლის სტილი და ასაკი. იგი, ასევე, კარგად უნდა იცნობდეს სათანადო მეთოდურ ლიტერატურას, რათა ზუსტად მისცეს მითითებები და შესაბამისი აქტივობები გამოიყენოს მოსმენის დავალების შესრულების სამივე ეტაპზე. მასწავლებელი ასევე უნდა დაეხმაროს მოსწავლეებს ფსიქოლოგიური ბარიერის გადალახვაში, რათა მათ არ ინერვიულონ, მოახდინონ კონცენტრირება და ისე შეასრულონ მოსმენის დავალებები. მასწავლებელმა მოსწავლეებს უნდა აღუძრას სურვილი და ინტერესი, დამოუკიდებლად, საკლასო ოთახის გარეთაც უსმინონ მასალას უცხო ენაზე, დაეხმაროს მათთვის საინტერესო ფილმის, მულტფილმის, მოთხრობის, სიმღერისა და დიალოგის შერჩევაში.

 

გამოყენებული ლიტერატურა:

1. კრავეიშვილი მ. (1979). ინგლისური ენის სწავლებისა მეთოდიკა. თბილისი გამომცემლობა “განათლება”
2. ტაკიძე მ.(2018). ფონეტიკის და აუდირების სწავლების ეფექტიანობის ამაღლება საუნივერსიტეტო საფეხურზე (სადოქტორო დისერტაცია)მოძიებულია 16.04.2019 https://www.bsu.edu.ge/text_files/ge_file_10046_1.pdf
3. ხომერიკი მ.(1998). როგორ ვასწავლოთ ინგლისური .თბილისი,გამომცემლობა „საქართველოს მაცნე“
4. ჯაფარიძე მ. (2005) (რედ.). განათლების ფსიქოლოგია თბილისი. სულხან-საბა ორბელიანის სახელობის თბილისის სახ. უნივერსიტეტის გამომცემლობა
5. Emmert, P. (1994). A definition of listening, The Listening Post, 51 (6)
6. Hook J. N. & Evans W. H. 1982. The teaching of high school English, Fifth ed. New York, NY: John Wiley and Sons, Inc.
7. Howatt A. and J. Dakin (1974). Language laboratory materials, ed. J. P. B. Allen, S. P. B.
8. Reese G. (2000). “Pre-listening activities”. მოძიებულია 17.04.2019 www.teachingenglish.org.uk
9. Tsitsishvili R.,Nizharadze N., Darchia M., Tevzaia E., & Tkavashvili E. (2008). Becoming an English Teacher: Theory and Practice of Teaching English in Georgia (A Pre-Service Teacher Training Course) Tbilisi : British Council of Georgia
10. Walter P.(2002) How to Study in College .Special edition foe Mesa State college. BostonNew York.
11. Wenden A.(1998). What do second language learners know about their language learning? London

წყარო https://mastsavlebeli.ge 

კინო – დისტანციურ სწავლებაში

 

მოსწავლის მოქალაქედ ჩამოყალიბების პროცესში უმნიშვნელოვანესია, ეზიაროს ის ეროვნულ და მსოფლიო ხელოვნებას; მიიღოს ინფორმაცია მხატვრული ხერხების გამოყენებით; იფიქროს, იმსჯელოს, იაზროვნოს; დაიტვირთოს შემოქმედებითად და საკუთარი ნააზრევის გადმოტანა შეძლოს ფურცელსა თუ ტილოზე. თვითგამოხატვა მას თავდაჯერებულობას, აზრთა გაცვლა-გამოცვლა კი მიმღებლობასა და ტოლერანტობას შეჰმატებს.

კინოს, როგორც სინთეზური ხელოვნების დარგის შესწავლა მოსწავლეებში მრავალმხრივი ინტელექტის განვითარებას უწყობს ხელს. ამყარებს საგანთაშორის კავშირებს,  ზრდის ინტერესს მოვლენებისადმი,  ავითარებს გემოვნებას, აფართოებს თვალსაწიერსა და ინტელექტს.

ხელოვნების სწავლება სამივე საფეხურზე განსაკუთრებული გამოწვევაა მასწავლებლისთვის. სასწავლო პროცესი  – მრავალფეროვანი და  სახალისოა.  მოსწავლეთა დამოკიდებულებები  შესასწავლი საგნისადმი უნდა იყოს  პოზიტიური.

კინოჩვენებები მოსწავლეთა მოტივაციის ზრდის, კეთილგანწყობილი გარემოსა და მაღალი სააზროვნო უნარების განვითარების საუკეთესო გზას წარმოადგენს ჩემს საგაკვეთილო პრაქტიკაში.

კონკრეტული ფილმის სახით მოსწავლეები ეცნობიან კინოხელოვნების ნიმუშს. განიხილავენ და მსჯელობენ მასზე. საკითხის გააზრება ხდება მხატვრულ, სოციალურ თუ ეპოქალურ კონტექსტში.

ძირითადად ფილმის წარდგენის შემდეგ იმართება ჩვენება. განხილვის პროცესში კი მოსწავლეებს სხვადასხვა აქტივობას ვთავაზობ.

ფილმის ჩვენება ეფექტურია, როგორც ახალი თემის ახსნის, ასევე თემის შეჯამების ფაზაზე. აქტუალურია პრობლემაზე ორიენტირებული სწავლების პროცესშიც. ერთგვარი და საინტერესო შესაძლებლობაა, მოსწავლემ დაამყაროს საგანთაშორისი კავშირი, იფიქროს და გამოიტანოს დასკვნები. ჩაერთოს შემოქმედებით აქტივობებში, იაზროვნოს კრიტიკულად, მოახდინოს საკუთარი შესაძლებლობების რეალიზაცია, რაც მას თვითშეფასებას აუმაღლებს.

აღნიშნული მეთოდის გამოყენება მარტივად შესასრულებელი და კომფორტული იყო როგორც ჩემთვის, ასევე მოსწავლეთათვის არაფორმალურ სწავლებაში.

რაც შეეხება, ფორმალურ საგაკვეთილო საათებს, 45-წუთიანი ქრონომეტრაჟი არ მაძლევდა მაქსიმალურ შესაძლებლობას, ხშირად ვარჩევდი მოკლემეტრაჟიან ფილმებს, ტექნიკურად ვაერთიანებდი საგაკვეთილო დროს ან ვაჩვენებდი ნაწყვეტს და ფილმის ნახვის აქტივობა მოსწავლეებს ეძლეოდათ საშინაო დავალების სახით.

მას შემდეგ, რაც გადავედით დისტანციურ სასწავლო ფორმატზე, არსებული რეალობა არაფორმალური განათლების მთავარ გამოწვევად აღვიქვი.  ტექნიკური ფაქტორების, მოსწავლეთა არათანაბარი შესაძლებლობებისა თუ სხვა სირთულის აღმოფხვრა ხომ დღეს ყველა მასწავლებლის მთავარი ამოცანაა.

მე, როგორც მასწავლებელმა, დისტანციურ სწავლებაში მოსწავლეთათვის სასიამოვნო პროცესი შევეცადე სასარგებლოდ მექცია.

მოსწავლეთა ასაკობრივი თავისებურებებისა და შესაძლებლობების გათვალისწინებით წინასწარ ვარჩევ ფილმს. ვაწვდი მოსწავლეებს მოკლე ინფორმაციას ფილმის შესახებ. ასევე ვცდილობ, ძირითად თემაზე მოვისმინო მათი ვარაუდები და შეხედულებები.

უშუალოდ ფილმის საყურებლად მათ ერთი კვირა აქვთ და ამ პერიოდში მათთვის სასურველ დროს უყურებენ ფილმს.  ფილმის დამოუკიდებლად ყურება მათ ფიქრისა და საკუთარი ინტერესების აღმოჩენის  საშუალებას აძლევს. აკვირდებიან კადრებსა და მიზანსცენებს, მსახიობთა საშემსრულებლო მანერასა და მეტყველებას, სამოსსა და აქსესუარებს, არქიტექტურისა და დიზაინის თავისებურებას. აკეთებენ ჩანაწერებს, ინიშნავენ მათთვის მნიშვნელოვან ინფორმაციებს. აკვირდებიან ყველაფერს. განსაზღვრულ საკითხზე ფოკუსირება კი უშუალოდ მასწავლებლის, როგორც ფასილიტატორის დახმარებით მომდევნო ნაწილში ხდება.

მომდევნო შეხვედრა განხილვის აქტივობაა, რომელთა შესასრულებლად რამდენიმე ვარიანტს გთავაზობთ:

• დისკუსია – მასწავლებელს გამოაქვს სადისკუსიო კითხვები. დისკუსიის ფორმატს შეარჩევს მოსწავლეთა რაოდენობისა და პროფილის გათვალისწინებით. სასურველია დაფაზე დავწეროთ დისკუსიის მიმდინარეობის წესები და ინსტრუქცია.

მოსწავლეები ეჩვევიან მსჯელობას, სხვისი აზრის პატივისცემასა და აქტიურ მოსმენას. უვითარდებათ ეფექტური კომუნიკაციის უნარი. მოცემულ ეტაპზე ხდება ფილმის შინაარსობრივი და მხატვრული გააზრება. წინ წამოიწევა ძირითადი საკითხები, ხშირად მოსწავლეები დგებიან დილემის წინაშე. საუბრობენ, როგორ გადაჭრიან ამა თუ იმ პრობლემას. მოჰყავთ არგუმენტები და აყალიბებენ საკუთარ მოსაზრებებს.

• რეცენზია – გაითვალისწინეთ მოსწავლეთა შესაძლებლობები და წინარე ცოდნა. გაეცით მკაფიო ინსტრუქცია და მიმართულება, როგორ დაწერონ პატარ-პატარა რეცენზიები, რომელთა საჯარო კითხვა მოეწყობა ონლაინგაკვეთილზე. რეცენზირება მოსწავლეებს  თავისუფლად აზრის გამოხატვასა და წერას შეაყვარებს. ანალიზისა და შეფასების უნარებს განუვითარებს. საჯაროდ კითხვისას მიეცით კომენტარებით ურთიერთშეფასების საშუალება. აღნიშნული აქტივობა თავდაჯერებულობას, პრეზენტაბელურობასა და პოზიტიურ მოლოდინებს შეუქმნის მოსწავლეებს.
• ჩანახატი, აფიშა, პლაკატი – პრაქტიკული, შემოქმედებითი პროცესი ხელოვნების გაკვეთილზე მოსწავლეთა ძლიერი მხარეა. შესთავაზეთ კონკრეტული კადრის ჩანახატის სახით შექმნა. ურჩიეთ, გააკეთონ ეს საკუთარი ინტერპრეტაციით. დაყავით ჯგუფებად და მიეცით დავალება, კომპიუტერული გრაფიკის გამოყენებით შექმნან ელექტრონული აფიშა ან პოსტერი. ნამუშევრების გასაცნობად მოაწყვეთ ონლაინგამოფენა, შეგიძლიათ დამთვალიერებლებად მოიწვიოთ მშობლები და კოლეგა მასწავლებლები.

გთავაზობთ რამდენიმე ფილმის განსახილველ აქტივობებს:

 

 

ფილმი	ცხოვრება მშვენიერია რეჟისორი: რ.ბენინი
სწავლების საფეხური	საბაზო და საშუალო საფეხურის მოსწავლეები.  სასურველია, ჩვენებაზე მშობლების მოწვევაც.
მოსწავლეთა ვარაუდების მოსმენა	მნიშვნელოვანია მოსწავლეებმა იცოდნენ. მეორე მსოფლიო ომის შესახებ. ამის დასადგენად დასვით რამდენიმე შეკითხვა: რა უნახავთ ან წაუკითხავთ მეორე მსოფლიო ომზე, რა იციან საკონცენტრაციო ბანაკების შესახებ, რა არის ჰოლოკოსტი. მიეცით საშუალება, თავისუფლად გამოხატონ მოსაზრებები, ერთმანეთს გაუზიარონ შეხედულებები.
ფილმის წარდგენა	გააცანით ფილმის სახელწოდება და რეჟისორი რობერტო ბენინი, რომელიც ფილმში მთავარი როლის შემსრულებელია. მოქმედება მეორე მსოფლიო ომის დროინდელ იტალიაში ვითარდება და ა.შ. აქვე სასურველია მოიყვანოთ საინტერესო ფაქტები ფილმის შესახებ: რეჟისორმა რობერტო ბენინიმ  მამაკაცის საუკეთესო როლის შესრულებისათვის ამერიკის კინოაკადემიის ჯილდო მიიღო. საუკეთესო უცხოენოვანი ფილმის კატეგორიაში ფილმი ოსკარით დაჯილდოვდა.
კინოჩვენების მიზანი	დაინახოს მოსწავლემ მეორე მსოფლიო ომი სხვადასხვა რაკურსით.  ისაუბროს ჰოლოკოსტის შედეგებზე.  იმსჯელოს მშობლისა და შვილის დამოკიდებულებებზე. მოსწავლეებში ანალიზის, შეფასებისა და კომუნიკაციის უნარების განვითარება. მშობლის ჩართულობის გაზრდა სასკოლო ცხოვრებაში.
აქტივობა დისკუსია	დისკუსიისათვის მიზანშეწონილია შემდეგი საკითხების გამოყოფა: რამდენად მართებულად მიგაჩნიათ გვიდოს გადაწყვეტილება, რომ საკონცენტრაციო ბანაკი სათამაშო მოედნად აქციოს ჯოშუასთვის? რატომ ეთანხმებით ან არ ეთანხმებით ჯოშუას დედის პოზიციას? ფილმში მე-20 საუკუნის უმძიმესი მოვლენა, მეორე მსოფლიო ომია ასახული. მთელი სისატიკითაა ნაჩვენები ებრაელების გენოციდი. რატომ დაარქვა რეჟისორმა ფილმს ,,ცხოვრება მშვენიერია“?
აქტივობა რეცენზია	გაეცანით მასალებს მეორე მსოფლიო ომისა და ებრაელების გენოციდის შესახებ. მიჰყევით ფილმის სიუჟეტს. შეეცადეთ, გააკეთოთ ანალიზი, რომელი საკითხი რა ფორმით გამოიტანა რეჟისორმა ეკრანზე. მოიყვანეთ არგუმენტები. რა იყო თითოეული პერსონაჟის სათქმელი, იყო თუ არა მათი ცხოვრება მშვენიერი.
პრაქტიკული აქტივობა	ელექტრონული პოსტერი:  ურჩიეთ მოსწავლეებს გამოიტანონ ფორმატზე  ფილმის სახელწოდება და სლოგანები. გააფორმონ ის სურათებით. შეუძლიათ  დაადოთ საინტერესო ფაქტები ფილმის შესახებ. ჩანახატი: აირჩიონ  ფილმიდან კადრი, რომელიც ყველაზე მეტად დაამახსოვრდათ.  შეუძლიათ, მიზანსცენა დახატონ საკუთარი ინტერპრეტაციით სასურველ ტექნიკაში.

 

ფილმი	ფიროსმანი რეჟისორი:გ. შენგელაია
სწავლების საფეხური	საბაზო და საშუალო საფეხურის მოსწავლეები
მოსწავლეთა ვარაუდების მოსმენა	დაუსვით მოსწავლეებს კითხვები, რა იციან ქართველი მხატვრის ფიროსმანის შესახებ. სთხოვეთ, გაიხსენონ ფიროსმანის ნახატები. აჩვენეთ რამოდენიმე ნახატი ან წინასწარ მომზადებული ინტერაქტიური პრეზენტაცია.
ფილმის წარდგენა	გააცანით ფილმის სახელწოდება და რეჟისორი.  აქცენტი გააკეთეთ ფიროსმანის ტრაგიკული ცხოვრების დეტალებზე. სასურველია აქვე მიაწოდოთ ინფორმაცია კინოსურათის წარმატების შესახებ: ბრიტანეთის კინოინსტიტუტის პრემია – 1973წ. ჩიკაგოს საერთაშორისო ფესტივალი ,,ოქროს ჰიუგო“-გრანპრი – 1974წ.
კინოჩვენების მიზანი	მოსწავლე გაეცნოს ნიკო ფიროსმანის რთულ, თავგადასავალს.  იმსჯელოს  ხელოვანისა და საზოგადოების  ურთიერთობაზე. ცხოვრებისეულ გამოწვევებსა და სოციალურ უნარებზე. განუვითარდეს ანალიზის, სინთეზისა და შეფასების უნარები. ვერბალური და წერითი კომუნიკაცია.
აქტივობა დისკუსია	დისკუსიის ეტაპზე მნიშვნელოვანია სადისკუსიო შეკითხვების ფორმულირება: ნიჭიერი ადამიანი უნდა ეგუებოდეს რეალობას თუ უნდა დაუპირისპირდეს მას? ფიროსმანი, რა გზებით ცდილობს საკუთარი შესაძლებლობების რეალიზაციას? რა სჭირდება ნიჭიერ ხელოვანს წარმატების მისაღწევად? როგორი ფიროსმანი დაგანახათ რეჟისორმა ეკრანებიდან?
აქტივობა რეცენზია	გაიხსენეთ ფიროსმანის შემოქმედება. შეადარეთ ფილმში მოყვანილ ფაქტებს. აღწერეთ, როგორი იყო ფიროსმანის ცხოვრება. რამ განსაზღვრა მისი ცხოვრების სიმძიმე. თქვენ რომ რეჟისორი იყოთ, როგორი დასასრული ექნებოდა ფილმს.
პრაქტიკული აქტივობა	ნახატების გამოფენა მოსწავლეებს ესაუბრეთ ,,ნაივური“ ხელოვნების შესახებ. სთხოვეთ, შექმნან ნამუშევრები ფიროსმანის თემატიკაზე საკუთარი ინტერპრეტაციით. ელექტრონულ სივრცეში მოაწყვეთ გამოფენა.

 

ფილმი	ანიმაცია უოლი რეჟისორი: ენდრიუ სტენტონი
მოსწავლეთა ასაკი	დაწყებითი და საბაზო საფეხურის მოსწავლეთათვის
მოსწავლეთა ვარაუდების მოსმენა	ამ ეტაპზე სასურველია, მოსწავლეებს დაუსვათ შეკითხვები გარემოზე ზრუნვის, ეკოლოგიური საფრთხეებისა და სამოქალაქო პასუხისმგებლობის შესახებ.
ფილმის წარდგენა	გააცანით ანიმაციის სახელწოდება და რამდენიმე წინადადებით მიმართეთ, რომ ფილმში ხაზგასმა ხდება ეკოლოგიურ კატასტროფაზე. ურჩიეთ, რომ ყურადღებით დააკვირდნენ ადამიანის პასუხისმგებლობის საკითხს გარემოსადმი. ფილმში წარმოდგენილია რობოტი, რომლის მისიაც დაგროვებული ნაგვისაგან დედამიწის  დასუფთავებაა.  ნაგავზე პასუხისმგებლობა კი აკისრია კომპანიას, რომელმაც ძალაუფლებით ისარგებლა და დიდი რაოდენობით პროდუქციის წარმოების გამო საფრთხე შეუქმნა სიცოცხლეს. კომპანია მოსახლეობას კოსმოსში გზავნის, დედამიწაზე კი ვოლი საინტერესო თავგადასავლებით ცხოვრობს.  დედამიწაზე მდგომარეობის, გამოტოვებული 700 წლისა და სხვა საინტერესო ამბების შესახებ ურჩიეთ მოსწავლეებს აუცილებლად უყურონ ფილმს. აქვე მიაწოდეთ საინტერესო ინფორმაცია, რომ ,,უოლ“ პიქსარის ყველაზე მასშტაბური ფილმია და 125 კადრისაგან შედგება.
კინოჩვენების მიზანი	მოსწავლეებში ეკოლოგიური ცნობიერებისა და სამოქალაქო პასუხისმგებლობის ამაღლება. მაღალი სააზროვნო უნარების განვითარება. შემოქმედებითი და პრაქტიკული საქმიანობის წარმართვა.
აქტივობა დისკუსია	სადისკუსიოდ შეგიძლიათ შემოიტანოთ მსგავსი საკითხები: გარემოზე ზრუნვის პასუხისმგებლობა – სახელმწიფო თუ კერძო კომპანიების გაზრდილი პასუხისმგებლობა? რა დადებითი და უარყოფითი შედეგები აქვს ეკოლოგიური პასუხისმგებლობის რობოტზე გადაბარებას? ინტერვენციები ეკოლოგიური კატასტროფების თავიდან ასაცილებლად.
აქტივობა რეცენზია	ჩამოაყალიბეთ, რა შედეგები შეიძლება მოუტანოს სამყაროს გარემოსადმი გულგრილმა დამოკიდებულებამ. მიჰყევით ფილმის სიუჟეტს და მოიყვანეთ მაგალითები. დაასაბუთეთ თქვენი მოსაზრება ფილმში წარმოდგენილი პრობლემის მიმართ, რას შეცვლიდით ფილმის სცენარში.
პრაქტიკული აქტივობა	აფიშა – დაავალეთ მოსწავლეებს, შექმნან ელექტრონული აფიშები. ამოიღონ ფილმიდან მათთვის სასურველი კადრი. გააფორმონ სლოგანებით. მიუთითონ ჩვენების დრო. დააინტერესონ  და მოიწვიონ ახალი ფილმის ჩვენებაზე უმცროსკლასელები. ნახატი – დაავალეთ მოსწავლეებს, ნანახი ფილმისა და რეალური ცხოვრებისეული მაგალითების სინთეზის საფუძველზე შექმნან ფერწერული ნამუშევრები. მოაწყვეთ ონლაინგამოფენა. მიეცით საშუალება მოსწავლეს, გააკეთოს საკუთარი ნამუშევრის პრეზენტაცია. ასევე ჩაატარეთ ურთიერთშეფასების აქტივობა, სადაც მოსწავლეები ერთმანეთის ნახატების ძლიერ მხარეებსა და გასაუმჯობესებელ ხერხებზე ისაუბრებენ   წყარო https://mastsavlebeli.ge

ფილმების, როგორც სასწავლო რესურსის გამოყენება ისტორიის სწავლების პროცესში

 

უკანასკნელი წლებში, ტელევიზიისა და ინტერნეტის მეშვეობით, ჩვენს მოსწავლეებს საშუალება ეძლევათ გაეცნონ სხვადასხვა ჟანრის ფილმებს – იქნება ეს წმინდა მხატვრული, დოკუმენტური, სამეცნიერო-პოპულარული, პუბლიცისტური თუ სხვა სახის კინოპროდუქცია. ხშირად ახალგაზრდობა არა წიგნების, არამედ სწორედ ფილმების საშუალებით იღებს ინფორმაციას როგორც მიმდინარე პროცესების, ასევე ისტორიული მოვლენების შესახებ. დასავლეთის ქვეყნებში უკვე დიდი ხანია მნიშვნელოვანი როლი ენიჭება კინოფილმებისა და სასწავლო ფილმების გამოყენებას სწავლების პროცესში. ჩვენში, ამ თვალსაზრისით, სიტუაცია არც თუ ისე სახარბიელოა. ამგვარი მდგომარეობა მრავალი ფაქტორით შეიძლება იყოს გამოწვეული: მაგ., მატერიალურ-ტექნიკური ბაზის არქონით, ქართული სასწავლო, პუბლიცისტური და სამეცნიერო ფილმების ნაკლებობით, ამავე ჟანრის უცხოური ფილმების ნაკლები ხელმისაწვდომობით და სხვა.

 

მიუხედავად ამისა, ყველა ეს დამაბრკოლებელი ფაქტორი შეიძლება დაიძლიოს, თუმცა არსებობს კიდევ რაღაც, რაც ჩვენი აზრით ხელს უშლის ფილმების გამოყენებას გაკვეთილზე. სამწუხაროდ, ჩვენი მასწავლებლები არ ფლობენ იმ მეთოდურ აპარატს, რომლის მეშვეობითაც შესაძლებელია ფილმების, როგორც სასწავლო რესურსის გამოყენება.

ამიტომ გადავწყვიტეთ შეგვექმნა სამუშაო ფურცლები, რომელიც ამ პრობლემის გადაჭრას შეუწყობდა ხელს. ეს მასალა შეიძლება გამოვიყენოთ სკოლაში სოციალური მეცნიერებების (ისტორიის, გეოგრაფიის და სამოქალაქო განათლების, ასევე ხელოვნების და ლიტერატურის) სწავლებისას, თუმცა ძირითადი აქცენტი ისტორიის სწავლებაზე გამახვილდება.

ფილმების სწავლება ისტორიის გაკვეთილზე.

სასწავლო პროცესში ფილმების გამოყენება ისტორიის მასწავლებლებს საშუალებას მისცემს ბევრად უფრო მრავალფეროვანი და საინტერესო გახადონ სწავლების პროცესი. ამგვარი სწავლების დანერგვა განსაკუთრებით საჭიროა, როდესაც განვიცდით სხვადასხვა სახის წყაროების სიმწირეს. ამავე დროს, „ფილმებით სწავლება” მასწავლებელს რამდენიმე საგნის ინტეგრაციის საშუალებას აძლევს, იქნება ეს ისტორია, სამოქალაქო განათლება, ხელოვნება თუ ლიტერატურა. ისტორიის სწავლებისას შესაძლებელია განსხვავებული ჟანრის ფილმების გამოყენება, იქნება ის მხატვრული, სამეცნიერო-პოპულარული, წმინდა დოკუმენტური და სხვა.

თუმცა ისიც გასათვალისწინებელია, რომ მრავალი კინოფილმი, რომელიც ისტორიულ თემატიკას შეეხება, ხშირად ვერ ასახავს წარსულის რეალობას და სავსეა ისტორიული ხასიათის ფაქტობრივი შეცდომებით ან გამოირჩევა ტენდენციურობით. ამასთანავე, არ უნდა დაგვავიწყდეს, რომ თითოეული ფილმი, იქნება ის დოკუმენტური, მხატვრული, ან რომელიმე მხატვრული ნაწარმოების მიხედვით შექმნილი, მისი ავტორების მსოფლმხედველობრივ გავლენას განიცდის. ხშირად ისიც გასათვალისწინებელია, თუ რა ისტორიულ ეპოქასა და ვითარებაში იქმნებოდა ესა თუ ის ფილმი – ხომ არ აღმოჩნდნენ მისი შემქმნელები სახელმწიფო ცენზურის ან საზოგადოებაში გამეფებული სტერეოტიპების წნეხის ქვეშ?

სწორედ ამიტომ, დიდი მნიშვნელობა აქვს იმას, რომ მოსწავლეებმა ფილმის ნახვის შემდეგ შეძლონ ფილმის ვერსიის შედარება რეალურ ისტორიულ მოვლენებთან და გამოიყენონ ის ანალიტიკური ინსტრუმენტები, რომელიც მათ საშუალებას მისცემს გამონაგონი ისტორიული რეალობისგან განასხვავონ.

სამუშაო ფურცლის გამოყენების ზოგადი ინსტრუქციები

კარგი იქნება, თუ ფილმის ჩვენებამდე მოსწავლეებს, ზეპირი (ლექცია) ან წერილობითი (ნარატივის ფორმით) სახით, მივაწვდით ინფორმაციას ფილმში აღწერილი მოვლენის შესახებ. ასევე, შესაძლებელია რომელიმე ისტორიული თემის შესწავლის და კარგად დამუშავების შემდეგ ვაჩვენოთ მოსწავლეებს ამ თემისადმი მიძღვნილი ფილმი.

ფილმის ჩვენებისას მოსწავლეებს უნდა შევახსენოთ, რომ ისტორიაში ადამიანის დამაბრკოლებელი და მოწინააღმდეგე შეიძლება იყოს არა მარტო სხვა ადამიანი, არამედ ბუნება, სახელმწიფო სტრუქტურები და დაწესებულებები, საზოგადოება, რელიგია. ასევე მნიშვნელოვანია თვით მთავარი პერსონაჟების თვისებებისა და ხასიათის ანალიზი.

ფილმის ნახვის წინ თითოეულ მოსწავლეს უნდა დავურიგოთ შესაბამისი სამუშაო ფურცელი, რომლებიც ფილმის ანალიზისთვისაა განკუთვნილი. წარმოდგენილ სამუშაო ფურცლებზე მასწავლებელს შეუძლია შეიტანოს ცვლილებები, თუ ამას კონკრეტული დავალება, კლასის მომზადების დონე და ფილმის სპეციფიკა მოითხოვს.

შესაძლებელია სხვა ვარიანტიც, კერძოდ, ჯერ ვაჩვენოთ ფილმი (რათა მოსწავლეებს შეექმნათ ზოგადი წარმოდგენა ისტორიული მოვლენის შესახებ), ხოლო შემდეგ დავიწყოთ თემის შესწავლა წერილობითი დოკუმენტების მეშვეობით. ამგვარი მიდგომა გაზრდის მოსწავლეთა მოტივაციასა და დაინტერესებას კონკრეტული ისტორიული თემის მიმართ.

კინოფილმის ჩვენების წინ მოსწავლეებმა კარგად უნდა შეისწავლონ სამუშაო ფურცელი, ხოლო მისი ჩვენების პროცესში აუცილებელია რამდენჯერმე (გააჩნია ფილმის ხანგრძლივობას) შევაჩეროთ (დაახლოებით 5 წუთით) ფილმის მსვლელობა და მივცეთ მოსწავლეებს საშუალება ხელახლა გადახედონ სამუშაო ფურცელს და შეძლებისდაგვარად გააკეთონ ჩანიშვნები. ფილმის დასრულების შემდეგ, მასწავლებელმა მოსწავლეებს უნდა მისცეს 10–15 წუთი, რათა მათ შეძლონ საბოლოო პასუხის გაცემა სამუშაო ფურცელზე მოცემულ შეკითხვებზე.

არსებობს სამუშაო ფურცლის გამოყენების განსხვავებული საშუალებები. მაგ. იმის მაგივრად, რომ თითოეულმა მოსწავლემ წარმოადგინოს საკუთარი ნამუშევარი, შესაძლებელია მასწავლებელმა მთელ კლასს დაუსვას სამუშაო ფურცელზე მოცემული შეკითხვები, რომლებიც საკლასო დისკუსიის საფუძველი გახდება. ასევე, შესაძლებელია სამუშაო ფურცლის შევსება დავავალოთ 4 – 5 მოსწავლიან ჯგუფებს.

განსხვავებული ჟანრის ფილმების ანალიზის დროს, შეფასების კრიტერიუმებიც შესაბამისად იცვლება. ამიტომ, გადავწყვიტეთ ჩვენი პედაგოგებისთვის შეგვეთავაზებინა იმ სამუშაო ფურცლების გაცნობა, რომლებიც სხვადასხვა სახის ფილმის შეფასებისთვისაა განკუთვნილი და რომლებიც მათ ისტორიის გაკვეთილის წარმართვაში დაეხმარებათ.

კონკრეტული რეკომენდაციები.ფილმის ნახვამდე მასწავლებელმა უნდა დაავალოს მოსწავლეებს წინასწარ გაეცნონ სამუშაო ფურცლებზე მოცემულ შეკითხვებს, რათა თავიდანვე გასაგები იყოს მათთვის, თუ რაზე გაამახვილონ ყურადღება, ხოლო ფილმის ჩვენების პროცესში ცალკე ფურცელზე გააკეთონ საკუთარი ჩანიშვნები, რათა ჩვენების დასრულების შემდეგ ადვილი იყოს ამ სამუშაო ფურცლის შევსება.

ამგვარი სამუშაოს ჩატარების რამდენიმე ხერხი არსებობს: მაგ. მოსწავლეებს სამუშაო ფურცლების შევსება სახლში დავავალოთ (მას შემდეგ, რაც ნახავენ კლასში ფილმს და წინასწარ, შავად გააკეთებენ ჩანაწერებს). შესაძლებელია, ნაწილ შეკითხვებზე პასუხი კლასში გასცენ, ხოლო ნაწილზე – სახლში. არ არის გამორიცხული, რომ კრეატიულმა მოსწავლემ ზოგიერთ შეკითხვაზე პასუხის გაცემის დროს პლაკატი, რომელიმე ლექსი, ესსე, მუსიკალური ნაწარმოები ან ფერწერული ტილო გამოიყენოს.

შეკითხვები, რომლებიც სამუშაო ფურცლებშია მოცემული. პირობითად ორ კატეგორიად შეიძლება დავყოთ: ზოგადი და კონკრეტული შეკითხვები:

კონკრეტული შეკითხვების მიზანია იმის შემოწმება, თუ რამდენად ჩაუღრმავდა მოსწავლე ფილმის დეტალებს. ამგვარი მიდგომა მათგან მოითხოვს ფილმში სცენებისა და ფაქტების დამახსოვრებას და მათ ანალიზს. ასევე ხელს უწყობს მნიშვნელოვანი სასწავლო უნარების განვითარებას.

რაც შეეხება ზოგად კითხვებს, ისინი უბიძგებენ მოსწავლეებს უფრო მაღალი კატეგორიის უნარების განვითარებისკენ. ასეთი შეკითხვები ხელს უწყობს მოსწავლის მიერ ფილმში გადმოცემული იდეების, მისი საბაზისო სტრუქტურის და ძირითადი ელემენტების გაგებას.

P.S.

1) სამუშაო ფურცლების გამოყენებისას, მასწავლებლებს ვურჩევთ, მოსწავლეებმა შეკითხვებზე პასუხები ცალკე ფურცლებზე დაწერონ, რაც ამ სამუშაო ფურცლების მრავალჯერად გამოყენების საშუალებას მოგვცემს.

2) იმისათვის, რომ მასწავლებლებმა სრულფასოვნად შეძლონ ფილმის ანალიზის სწავლება, მათთვის ქვემოთ მოცემული სამუშაო ფურცლების მიხედვით დაგეგმილია სატრენინგო მოდულის შექმნა და ტრენინგების ჩატარება.

სამუშაო ფურცელი – მხატვრული ფილმი

წაიკითხეთ შეკითხვები სანამ დაიწყებთ ფილმის ყურებას.

ფილმის ჩვენებისას – მოკლე შესვენებებზე და დამთავრების შემდეგ ცალკე ფურცელზე გააკეთეთ ჩანიშვნები. თუ ამ ჩანიშვნებს ფილმის მსვლელობის დროს აკეთებთ, დარწმუნდით, რომ ეს სამუშაო ხელს არ გიშლით ფილმის ყურადღებით ყურებაში.

ფილმის დასრულების შემდეგ, შეეცადეთ მთლიანად შეავსოთ სამუშაო ფურცელი. პასუხები უნდა იყოს სრული და ამომწურავი, რაც განამტკიცებს აზრს იმის შესახებ, რომ თქვენ დაკვირვებით უყურეთ ამ ფილმს და ფიქრობდით მასში გადმოცემულ იდეებზე.

სამუშაო დასრულებულად ჩაითვლება მაშინ, როდესაც თითოეულ შეკითხვას პასუხს გასცემთ. პასუხები უნდა იყოს სრული და ამომწურავი. პასუხებისთვის შეგიძლია დაწეროთ ერთ აბზაცზე მეტიც კი, თუ ეს აუცილებელია. თქვენ მიერ გაცემული პასუხები უნდა იყოს სტილისტურად და ორთოგრაფიულად გამართული.

1.

დაასახელეთ, ფილმის სათაური, ფილმის შექმნის წელი, რეჟისორის/რეჟისორების გვარი და სახელი. სად ხდება ფილმში მოქმედება? რა ეპოქაში ხდება ფილმში მოქმედება?

2.

ვინ არის ფილმის მთავარი გმირი და როგორია ის?

3.

ვინ ან რა არის ფილმის ანტიგმირი და როგორია ის?

4.

რაში მდგომარეობს ფილმში გადმოცემული კონფლიქტი და რა ძალა უბიძგებს მთავარ გმირს ქმედებისკენ?

5.

არსებობს ფილმში სხვა, ნაკლებად მნიშვნელოვანი კონფლიქტი, რომელიც მიეკუთვნება დამატებით სიუჟეტურ ხაზს და, რომელიც ხელს უწყობს ძირითადი სიუჟეტური ხაზის განვითარებას? თუ არსებობს, მაშინ აღწერე ის და განსაზღვრე, თუ ვინ არიან მასში ჩართულები?

6.

აღწერე ფილმის მთავარი გმირის სამი მოქმედება, რომელიც კონფლიქტის მოგვარებას ემსახურება.

7.

რომელი მომენტია ფილმში დაძაბულობის კულმინაცია?

8.

რა გზით გადაიჭრა კონფლიქტი?

9.

მთავარი გმირის ხასიათის რა თავისებურებებმა შეუწყო ხელი კონფლიქტის გადაჭრას?

10.

დაასახელეთ ფილმიდან სამი მომენტი, რომელთა ანალოგიებიც შესაძლებელია საკუთარ ცხოვრებაში მოძებნოთ; აღწერეთ ისინი. შესაძლებელია ფილმში ვერ აღმოაჩინოთ ამგვარი სამი მომენტი, თუმცა შეეცადეთ.

პირველი მომენტი:

მეორე მომენტი:

მესამე მომენტი:

11.

ამოირჩიეთ ჩამოთვლილი მხატვრული ანალიზის ხერხებიდან ორი ხერხი: 1. არქეტიპის ანალიზი; 2. სიუჟეტის განვითარების საფეხურები: ა) შესავალი – მოსამზადებელი ფაზა; ბ) კვანძის შეკვრა, გ) კულმინაცია; დ) კვანძის გახსნა და ე) დასასრული; 3. ძირითადი იდეის განსაზღვრა, 4. მხატვრული სახის (სიმბოლოს) ამოცნობა და ახსნა; 5. მომავლის წარმოსახვა, 6. წარსულში დაბრუნება (მოგონებები), 7. კავშირების დანახვა, 8. ირონიის ამოცნობა და ახსნა, 8. ენობრივი გამოხატვის იმ საშუალებების იდენტიფიცირება, რომლებიც გამოყენებულია ფილმში.

აღწერეთ, რა გავლენას ახდენენ ისინი კინოფილმის მთავარი იდეის გადმოცემაზე და როგორ უწყობენ ხელს პერსონაჟთა ხასიათის გამოხატვასა და მათი აზრების გადმოცემას?

12.

ამოირჩიე ჩამოთვლილთაგან ფილმის ორი სპეციფიკური ელემენტი – 1. ხმა, 2. ფერი, 3. განათება, 4. სხვადასხვა სიშორის კადრები, 5. გადაღების კუთხე, 6. კამერის მოძრაობა, 7. მონტაჟი, 8. კადრების ხანგრძლივობა, რომლებსაც ფილმის გადაღებისას იყენებენ. აღწერე, თუ რა გავლენას ახდენენ ისინი კინოფილმის მთავარი იდეის გადმოცემაზე და როგორ უწყობენ ხელს პერსონაჟთა ხასიათის გამოხატვასა და მათი აზრების გადმოცემას?

წყარო https://mastsavlebeli.ge

დღიურის ჩანაწერის შექმნა

 

როგორ ვასწავლოთ მოსწავლეებს ლიტერატურული გმირის დღიურის ჩანაწერების შექმნა?

ამ კითხვაზე პასუხი თითქოს მარტივია: ლიტერატურული გმირის დღიურში ასახული უნდა იყოს გმირის სულიერი ისტორია, ქმედება, აზრები, განცდები და დღიურის მახასიათებლის გათვალისწინებით – ჩანაწერის თარიღები.

დიახ, მარტივია, მაგრამ მნიშვნელოვანია, ყველა ნაბიჯი და სტრატეგია მესამე თაობის ეროვნული სასწავლო გეგმით გათვალისწინებული სიღრმისეული სწავლების პრინციპებზე დაყრდნობით გაიწეროს.

გთავაზობთ დაწყებითი განათლების ექსპერტის, თბილისის 155-ე საჯარო სკოლის მასწავლებლის, ნინო თედიაშვილის მიერ შექმნილი კომპლექსური დავალების სარეკომენდაციო სცენარს.

გრძელვადიანი მიზანი – სამიზნე ცნება ტექსტი (ჟანრები) (შედეგები: (I).1, 2, 3, 4, 5)

სამიზნე ცნების მკვიდრი წარმოდგენები

ტექსტის მეშვეობით ავტორი გვიზიარებს თავის სათქმელს, რომელიც ჩვენს ცხოვრებას უკავშირდება.

ტექსტში მოცემული მინიშნებების საფუძველზე შესაძლებელია მისი სიღრმისეულად გააზრება, ახალი კუთხით წარმოჩენა.

ტექსტი შეიძლება იყოს სხვადასხვა ჟანრის; ყოველი ჟანრის ტექსტს აქვს თავისებური შინაარსი, ენა და სტრუქტურა/აგებულება.

ქვეცნებები: მოთხრობა, დღიური

შუალედური სასწავლო მიზანი

საკითხი – იაკობ გოგებაშვილის მოთხრობა – „გულკეთილი ქვრივის“ – პერსონაჟის (მეზობლის) დღიურის ჩანაწერის შექმნა.

ქვესაკითხები – მოთხრობა „გულკეთილი ქვრივის“ თემა, დედააზრი. პერსონაჟები (მათი ქცევა, ქცევის მიზეზები, გრძნობები, ფიქრები…); ეპიზოდები, მოქმედების დრო, ადგილი; არსებითი და არაარსებითი დეტალები; დღიურის მახასიათებლები. წერის სტრატეგიები – გონებრივი იერიში, პირველადი ვერსიის გაუმჯობესება კრიტერიუმებზე დაყრდნობით.

საკვანძო შეკითხვები:

როგორ შევქმნა პერსონაჟის – მეზობლის დღიურის ჩანაწერები? როგორ წარმოვაჩინო მისი ხედვის კუთხე (მისი ფიქრები, გრძნობები, საქციელი) დღიურის ჩანაწერების მეშვეობით?

რა სტრატეგიები გამოვიყენო დღიურის შესაქმნელად?

კომპლექსური დავალების პირობა

გაიხსენე მოთხრობა „გულკეთილი ქვრივი“. მოირგე პერსონაჟის – მეზობლის როლი და შექმენი სამი ჩანაწერი დღიურისთვის. ერთი უნდა იყოს იმ ღამის ჩანაწერი, როცა მეზობელმა რუს მიმართულება შეუცვალა; მეორე – ერთ-ერთი იმ დღის, როცა ქვრივი მის ცოლს უვლიდა; მესამე კი იმ დღისა, როცა ქვრივს სიმინდი მიუტანა და ბოდიში მოუხადა.

 

შეფასების კრიტერიუმები:

ნაშრომში წარმოაჩინე:

გამოკვეთე ამბის დეტალები: მეზობლის საქციელის მიზეზი, მისი გრძნობები, ფიქრები (ტ.1,2,3);

მოთხრობის დედააზრის გაგება (ტ.1,2);

როგორი მახასიათებლები აქვს დღიურს (ტ. 3).

 

კომპლექსური დავალების განხორციელების ეტაპები (აქტივობები, რესურსები, შეკითხვები)

ეტაპი I – კომპლექსური დავალების პირობის გაცნობა, წინარე ცოდნის გააქტიურება

რა არის თქვენთვის სიკეთე?

მოგნდომებიათ თუ არა, სამაგიერო სიკეთე გაგეკეთებინათ იმ ადამიანისთვის, ვინც რაღაცით დაგხმარებიათ?

გადაგიხდიათ თუ არა სამაგიერო იმისთვის, ვინც ცუდად მოგექცათ?

ეთანხმებით აზრს, რომ ბოროტებას ბოროტებით არ უნდა უპასუხო, რატომ, რა შედეგს მოიტანს ეს?

დაგიწერიათ თუ არა ვინმეს დღიური? გაგიკეთებიათ თუ არა დღიურის ჩანაწერები? ან იცით თუ არა ვინმე, ვინც დღიურში ჩანაწერებს აკეთებს?

თქვენი აზრით, რატომ უნდებათ ადამიანებს დღიურის ჩანაწერების გაკეთება?

ახსენით თქვენი სიტყვებით, რას მოითხოვს დავალება?

რა ცოდნა-გამოცდილება გამოგადგებათ?

რისი შესწავლა დაგჭირდებათ?

თქვენი აზრით, რა გაგიადვილდებათ, რა გაგიძნელდებათ?

რაში დაგჭირდებათ დახმარება?

 

ეტაპი II – კომპლექსურ დავალებაზე მუშაობა

ნაბიჯი 1. გამოკვეთე ამბის დეტალები ( მაგ. მეზობლის საქციელის მიზეზი, მისი გრძნობები, ფიქრები), წარმოაჩინე მოთხრობის დედააზრის გაგება.

რესურსი 1. იაკობ გოგებაშვილის მოთხრობა „გულკეთილი ქვრივი“

აქტივობა 1. პირველადი მინიშნებების (სათაურის, ილუსტრაციები) საფუძველზე ვარაუდების გამოთქმა.

აქტივობა 2. კითხვა პაუზებით

აქტივობა 3. კითხვებზე პასუხი კითხვის სტრატეგიების გათვალისწინებით

  გეზის მიმცემი შეკითხვები:

როგორ ადამიანს ვეძახით გულკეთილს?

რას გეუბნება მოთხრობის სათაური, ილუსტრაცია?

როგორ ფიქრობ, რა მოხდება შემდეგ? რა მინიშნებები დაგეხმარა? გამართლდა თუ არა შენი ვარაუდი?

ვინ წაიყვანა ქვრივმა ბაღის მოსარწყავად?

წელიწადის რა დროს ხდება მოქმედება?

რატომ გაუშვა ქვრივმა შვილი ნათესავებში?

რას იგრძნობდა მეზობელი, როცა ქვრივმა დახმარების ხელი გაუწოდა?

რა ხერხი გამოიყენე კითხვებზე პასუხის გასაცემად?

პასუხი პირდაპირ მოიძიე ტექსტში?

ერთმანეთს დაუკავშირე მინიშნებები და გამოიტანე დასკვნა?

მინიშნებები დაუკავშირე შენს ცოდნას, გამოცდილებას და გამოიტანე დასკვნა?

რომელი სტრატეგია დაგეხმარა ყველაზე მეტად მოთხრობის შინაარსის აღმოჩენაში?

როგორ ფიქრობთ, რას გრძნობს ადამიანი, როდესაც საკუთარ შეცდომას მიხვდება? როდის აწუხებს ადამიანს სინდისი? გქონიათ თუ არა ასეთი შემთხვევა?

 

რესურსი 2. სიტყვის გამომძიებელი

აქტივობა 4. სქემის შევსება

 

სიტყვა

 

 

მე ვფიქრობ ტექსტი მეუბნება ლექსიკონი ამბობს

მოყვარე      

სარჩო      

გაიგულა      

სახადი      

 

 გეზის მიმცემი შეკითხვები:

როგორ ამოვიცნო უცნობი სიტყვების მნიშვნელობა კონტექსტზე დაყრდნობით?

როგორ მოვიძიო სიტყვები ლექსიკონში?

რატომ არის მნიშვნელოვანი ტექსტში უცნობი სიტყვების გაგება?

როგორ დავიმახსოვრო ახლად შესწავლილი სიტყვები?

 

რესურსი 3. გულკეთილი ქვრივი

აქტივობა 5. დედააზრის ამოცნობა, აზრთა გაცვლა-გამოცვლა, ტექსტთან მიბრუნება მინიშნებებზე დასაკვირვებლად.

 გეზის მიმცემი შეკითხვები:

რა დეტალებზე ამახვილებს ავტორი ყურადღებას ვიდრე პერსონაჟს (მეზობელს) შემოიყვანს მოთხრობაში? რატომ?

რა მნიშვნელობა აქვს დეტალებს ან კონკრეტულ ინფორმაციას ტექსტის დედააზრის გაგებისთვის?

რის თქმა უნდოდა ამ მოთხრობის ავტორს? რატომ ფიქრობ ასე?

ვის აქვს განსხვავებული ვარიანტი?

ვის რა მაგალითები გახსენდებათ თქვენი ცხოვრებიდან, წაკითხული წიგნებიდან, ნანახი მულტფილმებიდან ან ფილმებიდან მოთხრობის დედააზრთან დაკავშირებით?

თქვენი აზრით, რით და როგორ უკავშირდება ეს პერსონაჟი (მეზობელი) ტექსტის დედააზრს?

 

აქტივობა 6. პერსონაჟის რუკის ერთობლივად შევსება დაფაზე

აქტივობა 7. პერსონაჟის სკამი.

 გეზის მიმცემი შეკითხვები:

რას გრძნობდა და რას ფიქრობდა მეზობელი, როცა უყურებდა, როგორ მიუშვა წყალი ქვრივმა თავის ყანაში? (აქტ. 1)

რას იგრძნობდა და რას იფიქრებდა პერსონაჟი მაშინ, როდესაც ქვრივი მთელი გულითა და სულით უვლიდა მის ცოლს?

რას იგრძნობდა პერსონაჟი, როცა ქვრივს სიმინდს გაუყოფდა და ბოდიშს მოუხდიდა? რას ჩაწერდა იმ ღამეს თავის დღიურში?

როდის განიცდის ადამიანი სინანულს რაიმეს გამო?

როგორ წარმოვიდგინო თავი, როგორც მეზობელმა, რა მინიშნებები დამეხმარება ამაში? (აქტ. 2)

რა შეიძლება ვკითხო მეზობელს მის ფიქრებზე, განცდებზე, ინტერესებზე?

რა შეიძლება ვკითხო მეზობელს მისი ცხოვრების დეტალებზე? მის წარსულზე (გიოცნებია თუ არა? ყოფილხარ თუ არა?…)

შეიცვლებოდა თუ არა ამ ამბის შემდეგ პერსონაჟის ცხოვრება? რატომ?

შეიცვალა თუ არა შენი დამოკიდებულება მის მიმართ?

 

ნაბიჯი 2. გამოკვეთე დღიურის მახასიათებლები.

რესურსი 1. დღიურის ნიმუშები

დღიურის ნიმუშები:

როცა დღე უსიამოვნოდ იწყება, დარწმუნებული ვარ, ასეც დასრულდება… ჰოდა, დღევანდელი დღეც ცუდი ემოციით დაიწყო… გამთენიისას ისეთი ხმით იჭექა, ახლაც შიშის ჟრუანტელი მივლის…

ბავშვობიდან მეშინია ჭექა-ქუხილის, სასაცილო დასანახი ვარ ამ დროს: საჩვენებელ თითებს ყურთან მაგრად ვიჭერ და ხმამაღლა ვმღერი, თან თვალებს ვხუჭავ რაც ძალი და ღონე მაქვს. ეს ის „ბედნიერი“ შემთხვევაა, როცა მარტო ვარ, არ მერიდება ემოციის ახდილად გამოხატვის, ასე ბევრად მიიოლდება შიშთან გამკლავება. ჰოოო, როცა სხვა ადამიანებიც არიან ჩემ გვერდით, აი, მაშინ რთულდება საქმე, ვითომ თავს ვაკონტროლებ, ვცდილობ სიმშვიდე შევინარჩუნო, თუმცა დიდი ნერვიულობის ფასად მიჯდება. ვინ იცის რამდენი ფერი ირევა ამ დროს ჩემს სახეზე… ბუნების მოვლენებისადმი ასეთი შიში ბებიისგან მერგო საჩუქრად….. მახსოვს როგორ მამშვიდებდა, როცა მეშინოდა, თვითონ უარეს დღეში იყო, მე რას გამომაპარებდა….

ასეთი ფერდაკარგული, შეშინებული, საოცრად აფორიაქებული გამოვედი საძინებლიდან და ვცდილობდი, განწყობა გამომეკეთებინა. ვიფიქრე, ქუხილი რომ არ ყოფილიყო, ვერც ასე ადრიანად გავიღვიძებდი-მეთქი. ამ დილით კი შემეძლო ნება-ნება მოვწესრიგებულიყავი… მაგრამ, ჰაა, ვინ გაცალა სიმშვიდე და სიამოვნება?! წყალი არ არის! მორიგი „სასიამოვნო“ ფაქტი! დარწმუნებული ვიყავი, სკოლაშიც არ გამიმართლებდა დღეს. ამიტომ დედას ვთხოვე, არ გავეშვი, უძილობა მოვიმიზეზე, მაგრამ როდის იყო, უფროსებს ჩვენი ესმოდათ. …

არაფერი გამომივიდა და გავუყევი სკოლის გზას, აი, სკოლაში კი, ჩემდა გასაოცრად, მოვლენები არაჩვეულებრივად განვითარდა. დღეს მასწავლებლებმაც შემაქეს, მეგობარმა „ფოფითი“ მაჩუქა, ვარსკვლავის ფორმა აქვს, ძალიან რბილია, ზუსტად ისეთია, როგორიც მინდოდა. დიდი ხანია ვეძებ და ამ ფორმისა და ასეთი ფერის ვერსად ვნახე. ისე, რომ იცოდეთ „ფოფითი’’ ნერვებს ამშვიდებს. ჰოდა მეც ავდგები და როცა ქუხილი შემაშინებს, ჩემს საყვარელ სათამაშოს დავამშვიდებინებ თავს.

მგონი ყველაფერი დავწერე, რაც მინდოდა მეთქვა, ხვალ კარგი ამინდია. იმედია, დილაც სიხარულით დაიწყება და დღევანდელზე უკეთესი დღე მექნება…

თბილისი. 5. 04 .2021 წ. (თეკლა 10 წლის)

 

კვირა, 14 ივნისი, 1942

პარასკევს დილის ექვს საათზე გამეღვიძა. ეს გასაგებიცაა, ჩემი დაბადების დღე იყო. მაგრამ ასე ადრე ადგომის უფლება არ მქონდა და სანამ შვიდს თხუთმეტი დააკლდებოდა, ცნობისმოყვარეობა უნდა დამეოკებინა. მეტხანს ვეღარ გავძელი. გავიქეცი სასადილო ოთახში, სადაც ჩვენი პატარა კატა, მორჰენი, ძალზე ალერსიანად შემომეგება. რვა რომ დაიწყო, მშობლებს მივაკითხე და მათთან ერთად სასტუმრო ოთახში გავედი: მინდოდა, საჩუქრები მენახა და ამომელაგებინა. ყველაზე ადრე შენ დაგინახე, ჩემო დღიურო, და ეს მართლაც საუცხოო საჩუქარი იყო. დამხვდა აგრეთვე ვარდების თაიგული, კაქტუსი, ტყის ყაყაჩოს რამდენიმე შტო. ეს იყო ყვავილების პირველი სალამი, შემდეგ კი უფრო მეტი მომართვეს. მამამ და დედამ რა არ მაჩუქეს, მეგობრებმაც ძალზე გამანებივრეს. სხვათა შორის, მივიღე «Camera Obscura»1, (ბნელი კამერა (ლათ.) ჰოლანდიაში ძალიან გავრცელებული წიგნი. (შენიშვნა ყველგან მთარგმნელისაა) თავშესაქცევი და თავსამტვრევი სათამაშოები, უამრავი სასუსნავი, გულის ქინძისთავი, იოზეფ კოჰენის „ჰოლანდიური საგები და ლეგენდები“, კიდევ ერთი მშვენიერი წიგნი: „დეზის საარდადეგებო მოგზაურობა მთებში“ და ფული. ამ ფულით მერე ბერძნული და რომაული საგმირო თქმულებები ვიყიდე. შესანიშნავია! შემდეგ ლისიმ გამომიარა და სკოლაში წავედით. ჯერ მასწავლებლებსა და თანაკლასელებს კანფეტებით გავუმასპინძლდი (ასეთი წესია ჰოლანდიაში დაბადების დღეს) მერე სწავლას შევუდექით. ჯერ ეს იყოს. რა მიხარია, შენ რომ გამიჩნდი!

ანა (ანა ფრანკის დღიური)

 

 

რესურსი 2. დამხმარე ცხრილი დღიურის შესაქმნელად

ღამის ჩანაწერი, როცა მეზობელმა რუს მიმართულება შეუცვალა. ერთ-ერთი დღის ჩანაწერი, როცა ქვრივი მის ცოლს უვლიდა. იმ დღის ჩანაწერი, როცა ქვრივს სიმინდი მიუტანა და ბოდიში მოუხადა.

 

ამ დღესთან დაკავშირებით რა მნიშვნელოვანი და საჭირო მინიშნებებია ტექსტში?

 

ამ დღესთან დაკავშირებით რა მნიშვნელოვანი და საჭირო მინიშნებებია ტექსტში? ამ დღესთან დაკავშირებით რა მნიშვნელოვანი და საჭირო მინიშნებებია ტექსტში?

     

 

რესურსი 3.

გ = გასაუმჯობესებელია

კ = კარგია

 

 

 

მე მასწავლებელი ან თანაკლასელი

დღიურში დაუფარავადაა გადმოცემული პერსონაჟის ემოციები, ფიქრები, დამოკიდებულებები სხვა პერსონაჟების (ცოლის, ქვრივის) მიმართ, მომხდარის მიმართ, საკუთარი საქციელის მიმართ, ახსნილია საკუთარი საქციელის მიზეზი.    

ჩანაწერების შინაარსი შეესაბამება ტექსტის მინიშნებებს.    

მითითებულია დაწერის თარიღი    

დასმულია სასვენი ნიშნები    

გასაუმჯობესებელია:

—————————————————————–

—————————————————————

 

აქტივობა 1. მოცემულ ნიმუშებზე დაკვირვების გზით დღიურის არსებითი მახასიათებლების ამოცნობა (რესურსი 1)

აქტივობა 2. მოსამზადებელი სამუშაო – ცხრილის შევსება

აქტივობა 3. პირველადი ვარიანტის გაუმჯობესება კრიტერიუმების ბადეზე დაყრდნობით;

 

 

 გეზის მიმცემი შეკითხვები:

რომელ პირშია დღიური დაწერილი? (აქტ.1)

რაზე ამახვილებს ყურადღებას დღიურის ავტორი?

გულწრფელად გადმოსცემს თუ არა გრძნობებს, სურვილებს, ფიქრებს, ხსნის თავის საქციელს? საიდან ჩანს?

დაუფარავად გადმოსცემს თუ არა თავის დამოკიდებულებებს სხვა ადამიანების მიმართ? თავის აზრს მომხდარის მიმართ, საიდან ჩანს?

რომელ დღეს არის დაწერილი დღიურის ჩანაწერი? საიდან ჩანს?

როგორ მიმართავს ანა ფრანკი დღიურს? რა დამოკიდებულება აქვს მის მიმართ? რატომ?

რა საერთო აქვს დღიურის ამ ორ ჩანაწერს?

რას გააკეთებთ დღიურის ჩანაწერების შესაქმნელად? რა თანმიმდევრობით?

ტექსტის რა მინიშნებებს დაეყრდნობი პერსონაჟის როლის მოსარგებად? (აქტ. 2)

რა მინიშნებებს დაეყრდნობი დღიურის პირველი დღის დასაწერად? როგორ, რის მიხედვით შეარჩევ თარიღს?

რა მინიშნებებს დაეყრდნობი დღიურის მეორე დღის დასაწერად? როგორ, რის მიხედვით შეარჩევ თარიღს?

რა მინიშნებებს დაეყრდნობი დღიურის მესამე დღის დასაწერად? როგორ, რის მიხედვით შეარჩევ თარიღს?

როგორ გააუმჯობესებ პირველად ნაწერს?

რა კრიტერიუმებს გამოიყენებ ნაწერის გასაუმჯობესებლად?

 

 

კომპლექსური დავალების შესრულების და პრეზენტაციის პროცესში დასასმელი შეკითხვების ბანკი მოსწავლეთა რეფლექსიის უნარის განვითარებისა და წინსვლის ხელშესაწყობად:

ახსენი, რა ცოდნა შეიძინე და წარმოაჩინე კომპლექსური დავალების საშუალებით.

 

რა ცოდნა/ გამოცდილება დაგეხმარა დღიურის შექმნაში?

როგორ ამოიცანი პერსონაჟების ქცევის მიზეზი? რა მინიშნებებს მიაქციე ყურადღება?

როგორ ამოიცანი პერსონაჟის გრძნობები, ფიქრები, დამოკიდებულებები სხვა პერსონაჟების მიმართ? რომელი მინიშნებები დაგეხმარა მათ ამოცნობაში?

რომელ ეპიზოდზე/ეპიზოდებზე გაამახვილე ყურადღება დღიურის ჩანაწერებში და რატომ?

 

აღწერე, როგორ იმუშავე დავალებაზე

 

აღწერე, როგორ იმუშავე დავალებაზე – რა გააკეთე, რა თანამიმდევრობით;

რა დაბრკოლებებს წააწყდი დავალებაზე მუშაობის პროცესში? განსაკუთრებით რა გაგიძნელდა, რა გაგიადვილდა? რატომ?

მსგავსი დავალება სხვა დროს თუ შეგისრულებია? მსგავსი სტრატეგიები გამოგიყენებია?

შენი თანაკლასელის რომელმა ნაშრომმა მიიპყრო ყველაზე მეტად შენი ყურადღება? რატომ? რით?

 

აღწერე, რა დაბრკოლებებს წააწყდი და რა დაგეხმარა კომპლექსურ დავალებაზე მუშაობის პროცესში:

რა გამოგივიდა კარგად კომპლექსურ დავალებაზე მუშაობის პროცესში?

რა გაგიძნელდა, რა გაგიადვილდა? რატომ?

ვისთან ერთად იმუშავე კომპლექსურ დავალებაზე? რით და როგორ დაეხმარეთ ერთმანეთს?

იყო თუ არა განსხვავებული მოსაზრებები კომპლექსურ დავალებაზე მუშაობის პროცესში?

 წყარო http://mastsavlebeli.ge/?p=36968

 

 

 

 

მასწავლებელთა პროფესიული განვითარება -მოსწავლეთა სწავლის გასაუმჯობესებლად

 მასწავლებელთა პროფესიული განვითარება აუცილებელია მოსწავლეთა სწავლის გასაუმჯობესებლად. ქვემოთ მოცემულია სტრატეგიული და ინოვაციური მიდგომები აკადემიური პერსონალის განსავითარებლად. მოდულები შექმნილია სწავლების თანამედროვე მიდგომებისა და სტრატეგიების გათვალისწინებით, ფოკუსირდება სასწავლო ტექნოლოგიების ეფექტურ გამოყენებაზე და შეესაბამება უმაღლესი განათლების სტანდარტების ჩარჩოს.

შეისწავლეთ სწავლების პრაქტიკის ეფექტურობა მომავალი სამუშაო ძალისთვის საჭირო უნარ-ჩვევებისა და ცოდნის გასაუმჯობესებლად;

შეიმუშავეთ გაკვეთილის გეგმა, რომელიც მორგებული იქნება მოსწავლეთა საჭიროებებზე;

განსაზღვრეთ სტრატეგიები, რათა კურსის მასალა და აქტივობები ხელმისაწვდომი იყოს თითოეული სტუდენტისთვის.

გაუმარტივეთ სწავლა მოსწავლეებს

რამდენად ხშირად აფასებთ გაკვეთილებს მოსწავლეების გადმოსახედიდან? ინოვაციური სტრატეგიების შესაქმნელად მნიშვნელოვანია, გაკვეთილებს დააკვირდეთ მოსწავლეთა პოზიციიდან და გაიზიაროთ მათი გამოცდილება.

კურიკულუმის შედგენა

კურიკულუმის სწორად შედგენა პირველი ნაბიჯია მოსწავლეთა შედეგების გაუმჯობესებისთვის. ის უნდა ითვალისწინებდეს ისეთ კომპეტენციებს, როგორებიცაა – პრობლემების გადაჭრა, თანამშრომლობა, კრიტიკული აზროვნება და კომუნიკაცია. საგაკვეთილო აქტივობა უნდა შეესაბამებოდეს მოსწავლეების მომავალ პროფესიულ საჭიროებებს.

შაბათი, ივლისი 29, 2023

mastsavlebeli.ge

ინტერნეტგაზეთი

mastsavlebeli.ge

ინტერნეტგაზეთი

მასწავლებელთა პროფესიული განვითარება -მოსწავლეთა სწავლის გასაუმჯობესებლად

28 ივლისი, 2023 - 09:14

209ნახვა

ავტორითამარ ვანიშვილი

მასწავლებელთა პროფესიული განვითარება აუცილებელია მოსწავლეთა სწავლის გასაუმჯობესებლად. ქვემოთ მოცემულია სტრატეგიული და ინოვაციური მიდგომები აკადემიური პერსონალის განსავითარებლად. მოდულები შექმნილია სწავლების თანამედროვე მიდგომებისა და სტრატეგიების გათვალისწინებით, ფოკუსირდება სასწავლო ტექნოლოგიების ეფექტურ გამოყენებაზე და შეესაბამება უმაღლესი განათლების სტანდარტების ჩარჩოს.

კურიკულუმის შედგენა

კურიკულუმის სწორად შედგენა პირველი ნაბიჯია მოსწავლეთა შედეგების გაუმჯობესებისთვის. ის უნდა ითვალისწინებდეს ისეთ კომპეტენციებს, როგორებიცაა – პრობლემების გადაჭრა, თანამშრომლობა, კრიტიკული აზროვნება და კომუნიკაცია. საგაკვეთილო აქტივობა უნდა შეესაბამებოდეს მოსწავლეების მომავალ პროფესიულ საჭიროებებს.

შეისწავლეთ სწავლების პრაქტიკის ეფექტურობა მომავალი სამუშაო ძალისთვის საჭირო უნარ-ჩვევებისა და ცოდნის გასაუმჯობესებლად;

შეიმუშავეთ გაკვეთილის გეგმა, რომელიც მორგებული იქნება მოსწავლეთა საჭიროებებზე;

განსაზღვრეთ სტრატეგიები, რათა კურსის მასალა და აქტივობები ხელმისაწვდომი იყოს თითოეული სტუდენტისთვის.

გაუმარტივეთ სწავლა მოსწავლეებს

რამდენად ხშირად აფასებთ გაკვეთილებს მოსწავლეების გადმოსახედიდან? ინოვაციური სტრატეგიების შესაქმნელად მნიშვნელოვანია, გაკვეთილებს დააკვირდეთ მოსწავლეთა პოზიციიდან და გაიზიაროთ მათი გამოცდილება.

შეიმუშავეთ და დანერგეთ აქტივობები, რომლებიც წაახალისებენ მოსწავლეებს ურთიერთთანამშრომლობისკენ;

 

ურთიერთკავშირი საშუალებას მისცემს სტუდენტებს, ერთმანეთს დაუახლოვდნენ და სასწავლო გარემოში თავი უფრო კომფორტულად იგრძნონ.

 

ციფრული ტექნოლოგიების ოპტიმიზაცია

 

როგორია თქვენი როლი მოსწავლეებთან ციფრული წიგნიერების უნარების პოპულარიზაციაში? მათ უნდა შეეძლოთ ტექნოლოგიების გამოყენება ინფორმაციის მისაღებად, პრობლემების გადასაჭრელად, კომუნიკაციისა და სწავლის გასამარტივებლად. გაიარეთ კონსულტაცია თქვენს მოსწავლეებთან და მიიღეთ ერთობლივი მიდგომა მათი ციფრული სწავლის საჭიროებების გასაუმჯობესებლად.

გამოცადეთ მოსწავლეების ციფრული უნარები და შესაძლებლობები;

შეიმუშავეთ სწავლების ისეთი დიზაინი, რომ ხელი შეუწყოთ მოსწავლეებში ციფრული უნარების განვითარებას;

გამოიყენეთ სწავლის ანალიტიკური პრინციპები, რათა შეაფასოთ სტუდენტების აკადემიური მოსწრება.

შეფასებისა და უკუკავშირის გაძლიერება

 

რამდენად ნათელია შეფასების სისტემა თქვენი სტუდენტებისთვის? ეფექტურია თუ არა შეფასებები, რომლებსაც მოსწავლეებს აძლევთ?

ჩართეთ მოსწავლეები შეფასების პროცესში;

შეადგინეთ შეფასების სქემა თანამედროვე პრინციპებიდან გამომდინარე;

შექმენით რუბრიკა მოსწავლეთა შედეგების შესაფასებლად.

თქვენს საჭიროებებზე მორგებული რუბრიკის შემუშავება შეიძლება იყოს რთული და შრომატევადი პროცესი, მაგრამ ის დაეხმარება მოსწავლეებს იმის გაგებაში, თუ რას მოელიან მათგან.

 

სტუდენტური გამოცდილების გაუმჯობესება

 

რა ფაქტორები ახდენს გავლენას სტუდენტების წარმატებაზე? როგორ შეგვიძლია მხარი დავუჭიროთ მათ უმაღლეს სასწავლებელში სწავლის დაწყებამდე? გამოიკვლიეთ წარმატების ძირითადი ფაქტორები, დაფიქრდით, როგორ შეიძლება მათი გამოყენება მოსწავლეთა შედეგების გასაუმჯობესებლად და შეიმუშავეთ სტრატეგია, რომელიც დაეხმარება მოსწავლეებს ახალ ეტაპზე გადასვლაში.

 

დაფიქრდით თქვენს სასწავლო პრაქტიკაზე

 

რამ გიბიძგათ გამხდარიყავით მასწავლებელი? შეგიძლიათ ჩამოაყალიბოთ თქვენი ღირებულებები, როგორც პედაგოგმა? შეესაბამება თუ არა თქვენი ამჟამინდელი პრაქტიკა თქვენს პროფესიულ მიზნებს? გააძლიერეთ თქვენი, მასწავლებლის იდენტობა, ისევე როგორც ფსიქოლოგიური ფაქტორები, რომლებიც ხელს შეუწყობენ თქვენს პროფესიულ განვითარებას.

შეაფასეთ თქვენი ვინაობა პროფესიული, სამართლებრივი და ეთიკური პასუხისმგებლობების გათვალისწინებით, რომლებიც დაკავშირებულია მასწავლებლობასთან;

ჩამოაყალიბეთ პირადი სწავლების ფილოსოფია.

აღნიშნული რჩევების გათვალისწინება ხელს შეუწყობს მოსწავლეების კეთილდღეობასა და პროგრესს.

წყარო : https://learningandteaching-navitas.com/articles/ten-pd-program/