მასწავლებლის მნიშვნელოვანი ჩანაწერები

 

  მასწავლებელი წლის განმავლობაში საკმაოდ ბევრ ჩანაწერს აკეთებს.  მათგან განსაკუთრებით საყურადღებოა ის მასალები, რომლითაც მასწავლებელი აანალიზებს მოსწავლის მიერ შესრულებულ  შემაჯამებელ სამუშაოებს. ამ ანალიზს დიდი მნიშვნელობა აქვს, როგორც მოსწავლისთვის ასევე თვითონ მასწავლებლისთვის. ანალიზზე დაყრდნობით მასწავლებელს  შეუძლია  მის მიერ განხორციელებული სასწავლო პროცესის  ჰოლისტური  გადააზრება და ისე მოახდინოს თვითშეფასება. ხოლო მოსწავლეების შედეგებზე დაყრდნობით მათ მისცეს ქმედითი და ინსტრუქციული უკუკავშირი.

   ფაქტია, ყველა მასწავლებელი თემატური ერთეულის ფარგლებში გეგმავს კომპლექსურ/შემაჯამებელ  დავალებას, ამზადებს კლასს ამ დავალებისთვის, ატარებს შემაჯამებელ სამუშაოს, მოსწავლეთა ნამუშევრებს აფასებს სოლო ტაქსონომიაზე დაყრდნობით და  შედეგები  შეაქვს  რეესტრის ფორმაში, რომელიც შესაძლოა ასე გამოიყურებოდეს:

კომპლესური/შემაჯამებელი  დავალებების რეესტრი

კლასი – 3

საგანი – ბუნებისმეტყველება

სემესტრი – პირველი

#	სახელი და გვარი	#1 შემაჯამებელი/ თემა – მზის სისტემა	#2 შემაჯამებელი/ თემა – ყვავილოვანი მცენარეები	#3 შემაჯამებელი/ თემა – ბუნებრივი მოვლენები	შენიშვნა
1	ნინო ნინუა	მულტისტრუქტურული	მიმართებითი	მიმართებითი
2	მარი ანუა	მიმართებითი	მიმართებითი	მიმართებითი
3	გიორგი მხეიძე	მიმართებითი	გაფართოებული	გაფართოებული
4	საბა ბუაძე	მულტისტრუქტურული	მულტისტრუქტურული	მულტისტრუქტურული
5	ნანა ვადაჭკორია	უნისტრუქტურული	მულტისტრუქტურული	მიმართებითი

 

 მოკლედ მიმოვიხილოთ  სოლო ტაქსონომიის თითოეული დონე

პრესტრუქტურული –  მოსწავლე ვერ აყალიბებს საკითხს, მოსწავლე ვერ ახერხებს საუბარს თემაზე, იყენებს შეუსაბამო არარელევანტურ ინფორმაციას.

უნისტრუქტურული – მოსწავლეს  შეუძლია მხოლოდ ერთი ასპექტის გათვალისწინება და მარტივი ზედაპირული ინფორმაციის ფლობა  საკითხთან მიმართებაში.

მულტისტრუქტურული – მოსწავლეს  შეუძლია  საკითხზე რამდენიმე ასპექტის გათვალისწინება, მათ შორის არსებული მიმართებების გაგების გარეშე.

 მიმართებითი – მოსწავლეს შეუძლია გაიგოს რა მიმართებებია   ამ საკითხებთან დაკავშირებულ საკვანძო ასპექტებს შორის, ასევე როგორ უკავშირდებიან ისინი ერთმანეთს და ქმნიან მთელს, მთლიანობას.

გაფართოებული – მოსწავლეს  შეუძლია მოცემულის/შეთავაზებულ საკითხების /ცნებების  მიღმა  სტრუქტურის განზოგადება, სტრუქტურის აღქმა მრავალი სხვადასხვა პერსპექტივიდან და იდეების გადატანა ახალ სფეროში

კომპლექსური/შემაჯამებელი დავალებების შედეგების გაანალიზება თითოეული მოსწავლისთვის ნამდვილად რუტინულია, მაგრამ კარგ სურათს იძლევა, როცა თითოეული მოსწავლის პროგრესის თუ რეგრესის დონეზე გავაანალიზებთ სიტუაციას.  ასევე ეფექტურია მასზე დაყრდნობით ჩვენ მიერ განხორციელებული  სასწავლო კურსის თვითშეფასებაც მოვახდინოთ.

გთავაზობთ ზემოთ მოცემულ მასალებზე დაყრდნობით მასწავლებლის მიერ გაკეთებული   ანალიზების მინი – ნიმუშებს

 მოსწავლე -ნანა ვადაჭკორია

კლასი – 3

საგანი ბუნებისმეტყველება

ნანამ მიმდინარე სასწავლო წლის პირველ სემესტრში  დაძლია მასალა, კარგი პროგრესი აჩვენა და სერიოზულ წარმატებებს  მიაღწია.  ბუნებისმეტყველების პირველი თავის შესწავლისას მან შეძლო  მხოლოდ ცალკეული ასპექტის გათვალისწინებით  ამ თავის (მზის სისტემა) ძირითადი ცნებების ათვისება  საკითხთან მიმართებაში.  მეორე თავის(ყვავილოვანი მცენარე) შესწავლისას  კი მან შეძლო შესასწავლ საკითხზე   რამდენიმე ასპექტის გათვალისწინება,  თუმცა მათ შორის არსებული მიმართებების გაგების გარეშე. მესამე თავის (ბუნებრივი მოვლენები) შესწავლისას კი  მან წარმატებით გაიაზრა, რა  მიმართებებია საკვანძო ასპექტებს შორის, ასევე როგორ უკავშირდებიან ისინი ერთმანეთს და ქმნიან მთელს, მთლიანობას.

მოსწავლე -ნინო ნინუა

კლასი – 3

საგანი ბუნებისმეტყველება

ნინომ მიმდინარე სასწავლო წლის პირველ სემესტრში წარმატებით დაძლია მასალა და  მნიშვნელოვან წარმატებებს  მიაღწია.  ბუნებისმეტყველების  პირველი თავის შესწავლისას (მზის სისტემა)    მან შეძლო შესასწავლ საკითხზე   სხვადასხვა ასპექტის გათვალისწინება,  თუმც მათ შორის არსებული მიმართებების გაგების გარეშე. მეორე და მესამე თავის ( ყვავილოვანი მცენარე, ბუნებრივი მოვლენები) შესწავლისას კი  მან წარმატებით გაიაზრა, რა  მიმართებებია საკვანძო ასპექტებს შორის,  შეუძლია ახსნას,  როგორ უკავშირდებიან ისინი ერთმანეთს და ქმნიან მთელს, მთლიანობას.

მოსწავლე -გიორგი მხეიძე

კლასი – 3

საგანი ბუნებისმეტყველება

გიორგიმ მიმდინარე სასწავლო წლის პირველ სემესტრში ბრწყინვალედ  დაძლია მასალა, ბუნებისმეტყველების პირველი, მეორე და მესამე თავის შესწავლისას წარმატებით გაიაზრა, რა  მიმართებებია საკვანძო ასპექტებს შორის,  კრიტიკულად გაიაზრა, როგორ უკავშირდებიან  ისინი ერთმანეთს და ქმნიან მთლიანს. მეორე და მესამე თავის შესწავლისას  წარმატებით შეძლო შესასწავლი ცნებების  მიღმა  სტრუქტურის განზოგადება, სტრუქტურის აღქმა მრავალი სხვადასხვა პერსპექტივიდან და იდეების გადატანა ახალ  კონტექსტში.

ყველა მასწავლებელს ჩანაწერების გაკეთების თავისებური სტილი აქვს, თუმცა შემაჯამებელი დავალების შედეგებზე დაყრდნობით განხორციელებული ანალიზი მასწავლებლის მიერ განხორციელებული აქტივობებიდან ერთ-ერთი არსებითი კომპონენტია.

გამოყენებული ლიტერატურა:

1. Collis, K. (1982). Evaluating the Quality of Learning: The SOLO Taxonomy. New York: Academic Press.
2. https://ganatldi.ge/app/uploads/2019/03/განმავითარებელი-შეფასება-და-დიფერენცირებული-სწავლება.pdf
3. ვულფოლკი, ა. (2009). განათლების ფსიქოლოგია. თბილისი: ილიას სახელმწიფო უნივერსიტეტის გამოცემა .
4. http://mastsavlebeli.ge/?p=32092

 

წყარო http://mastsavlebeli.ge

წერითი დავალება ,,რაფთ“

 

კონსტრუქტივიზმის მიხედვით, მოსწავლე სწავლის პროცესის აქტიური მონაწილეა და არა ინფორმაციის პასიური მიმღები. სწავლების კონსტრუქტივისტული მეთოდოლოგია ემყარება პრინციპს, რომლის მიხედვით, ნებისმიერი სახის ცოდნის მიღება გულისხმობს ამ ცოდნის კონსტრუირებას ანუ აგებას. მოსწავლის მიერ ცოდნის აგება, ცხადია, არ გულისხმობს მასწავლებლის მიერ ცოდნის უბრალოდ გადაცემას მოსწავლისათვის.

მოსწავლე ყველაზე კარგად ითვისებს მაშინ, როდესაც ახალი ინფორმაცია ნათლადაა დაკავშირებული იმასთან, რაც მან უკვე ისწავლა.

წერითი დავალება „რაფთ“ გულისხმობს მოსწავლის გააზრებულ არჩევანს წერითი დავალების შესრულებისას, რომელიც ხელს უწყობს დიფერენცირებულ სწავლებას.  „რაფთ“ არის შემდეგი სიტყვების აკრონიმი: როლი, აუდიტორია, ფორმა.

მასწავლებელს შეუძლია სთხოვოს მოსწავლეებს, დაფიქრდნენ შესასწავლი მასალის შინაარსზე და მოემზადონ წერითი დავალების შესასრულებლად. თუმცა, ვიდრე წერას დაიწყებენ, მათ უნდა გადაწყვიტონ, ვის როლს მოირგებენ, ვისი პოზიციის გამოხატვას შეეცდებიან საკუთარი ნაწერით. ამის შემდეგ მოსწავლემ უნდა შეარჩიოს აუდიტორია,  რომელსაც მიმართავს. როლისა და აუდიტორიის შერჩევის შემდეგ, მოსწავლე გადაწყვეტს, რა ფორმით სურს სათქმელის გამოხატვა, ვისი პერსპექტივიდანაც წერს ავტორი – ვინ წერს? ისტორიკოსი, ჟურნალისტი, დისიდენტი, ჯარისკაცი, მოსწავლე, პოლიტიკოსი და სხვ.

აუდიტორია, რომლისთვისაც წერს ავტორი – ვისთვის იწერება? სამეცნიერო ჟურნალის მკითხველები, მოზარდები, ახალგაზრდები, უფროსი თაობა, მასწავლებლები, ქვეყნის მთავრობა, პოლიტიკური პარტია, ქვეყნის ლიდერი, რომელსაც ომი აქვს ჩაფიქრებული და სხვ.

როგორია ნაწერის ფორმა? სტატია, მოხსენება, წერილი, ბლოგი და სხვ.

რა თემას ეხება ნაწერი? რეზა შაჰის ბიოგრაფია, თერგდალეულთა როლი ეროვნულ-განმათავისუფლებელ მოძრაობაში, კათოლიკე მისიონერთა მიერ დანახული  მე-17 საუკუნის საქართველო და სხვ. დიფერენცირებული სწავლების ინსტრუმენტები.

მასწავლებელს შეუძლია „რაფთ“ ფორმის რომელიმე ნაწილი თავად შეავსოს, მაგალითად, ჩამოთვალოს რამდენიმე თემა და სთხოვოს მოსწავლეებს, აირჩიონ ერთ-ერთი. მას, ასევე, შეუძლია, მოსწავლეებს შესთავაზოს სრულიად შეუვსებელი ფორმა და მათ დაუტოვოს არჩევანი, საკუთარი ინტერესების მიხედვით შეავსონ იგი. ის, თუ რა ფორმით იქნება მიწოდებული ინსტრუმენტი, დამოკიდებულია სასწავლო მიზნებზე, გაკვეთილის სპეციფიკასა და მოსწავლეების მახასიათებლებზე.

„რაფთ“ არის წერითი დავალების შესრულების შემოქმედებითი სტრატეგია. იგი იძლევა დიფერენცირებული სწავლების მიდგომების გამოყენების შესაძლებლობას. მისი გამოყენებით მოსწავლე საკუთარ თავს მოარგებს კონკრეტულ როლს და ურთიერთობას ამყარებს მის მიერ შერჩეულ კონკრეტულ აუდიტორიასთან, რაც მასწავლებელს შესაძლებლობას აძლევს, შეაფასოს მოსწავლის რეალური გამოცდილება, ცოდნა და შეხედულებები გარკვეულ საკითხებზე.

ზოგადად, მასწავლებელს უნდა ახსოვდეს, რომ ისეთ სამუშაოში, რომელიც მოსწავლეთა ინტერესებს ითვალისწინებს, მოსწავლეები მეტი ენთუზიაზმით და ხალისით ერთვებიან. სკოლა მათთვის იქცევა ადგილად, სადაც ყველა მოსწავლეს აქვს საკუთარი შესაძლებლობების რეალიზებისა და გაუმჯობესების შესაძლებლობა.

როდის გამოვიყენოთ? „რაფთ“-ის გამოყენება შესაძლებელია ყოველთვის, როცა მასწავლებელი საჭიროდ ჩათვლის წერითი დავალების მიცემას მოსწავლეებისთვის. მისი მიზანი შეიძლება იყოს მოსწავლეების განვითარება გარკვეული მიმართულებით. შეიძლება ეს იყოს მაგალითად,  პროექტის შეჯამება, „რაფთ“ წერითი დავალება მოსწავლეებმა შეიძლება შეასრულონ გაკვეთილზე ან მის შემდეგ, როგორც საშინაო დავალება. მასწავლებელმა უნდა წაახალისოს მოსწავლეები, მოიძიონ ინფორმაცია ვებბმულებზე, ჟურნალებში, გაზეთებსა და წიგნებში. გარდა იმისა, რომ ეს ინსტრუმენტი დიფერენცირების კარგ შესაძლებლობას იძლევა, მისი გამოყენებით მასწავლებელს შეუძლია შეაფასოს როგორც მოსწავლეთა წინარე ცოდნა, ისე თემის შესწავლის პროცესში მოსწავლის მიერ საკითხის გაგებისა და გაანალიზების ხარისხიც. გარდა ამისა, ამ ფორმით შესრულებულ დავალებაში კარგად ჩანს, როგორ შეუძლია მოსწავლეს საკითხების/მოვლენების შეფასება და რა ახალი იდეები გაუჩნდა მას.

როგორ გამოვიყენოთ?

1. განსაზღვრეთ გაკვეთილის მიზანი;
2. გააცანით მოსწავლეებს „რაფთ“ წერითი დავალების ინსტრუქცია, მისი შინაარსი და სასწავლო მიზანი;
3. უპასუხეთ მოსწავლეთა კითხვებს და სთხოვეთ, დაიწყონ მუშაობა;
4. სთხოვეთ მოსწავლეებს, გაუზიარონ თავიანთ მეწყვილეებს შესრულებული ნაშრომის პირველადი მონახაზი და მისცენ ერთმანეთს განმავითარებელი უკუკავშირი.

ისტორიისა და სამოქალაქო განათლების გაკვეთილზე ჩემ მიერ გამოყენებული მაგალითების ცხრილი:

დისკრიპტორი	განმარტება	მაგალითი
როლი	ვისი პერსპექტივიდანაც წერს	ისტორიკოსი, მემატიანე, ჟურნალისტი, სამოქალაქო აქტივისტი, დისიდენტი, პარლამენტარი, გიდი და სხვა.
აუდიტორია	ვისთვისაც იწერება	მთავრობა, პოლიტიკური პარტია, არასამთავრობო ორგანიზაცია,  ადგილობრივი თვითმმართველობა, ქვეყნის ლიდერი, მასწავლებელი, ახალგაზრდები და სხვა.
ფორმა	როგორია ნაწერის ფორმა?	მოხსენება, პეტიცია, სტატია, წერილი, ესე, თხზულება,  ბლოგი და სხვა.
თემა	რა თემაზეა ნაწერი?	გიორგი სააკაძე-მედროვე თუ პატრიოტი, რეზა შაჰის ბიოგრაფია, თერგდალეულთა როლი ეროვნულ-განმათავისუფლებელ მოძრაობაში, კათოლიკე მისიონერთა მიერ დანახული  მე-17 საუკუნის საქართველო, ვოლტარიანელობა საქართველოში, არასრულწლოვანთა დანაშაულის პრევენციის გზები, მირანდას გაფრთხილება და შენი უფლებები და სხვა.

 

თუ მოსწავლეების ნაშრომის შეფასებას „ჩექლისტით“ ან რუბრიკით აპირებთ, მაშინ გააცანით ისინი მოსწავლეებს. ეს მათ გაუადვილებს თანაკლასელისთვის უკუკავშირის მიცემას.

5. როცა მოსწავლეები დაასრულებენ მუშაობას და ჩათვლიან, რომ მზად აქვთ ნაშრომის საბოლოო ვერსია, სთხოვეთ მათ, გადმოგცენ ისინი. შესაძლებელია მცირე ჯგუფების შექმნა ერთმანეთისთვის გაზიარების მიზნით. ეს მოსწავლეებისთვის კიდევ უფრო საინტერესოს გახდის პროცესს, რადგან მათ ნამდვილად ეყოლებათ აუდიტორია, რომელსაც მიმართავენ.

ზემოთქმულიდან გამომდინარე, შეიძლება ითქვას, რომ სწავლების მეთოდების ეფექტიანი გამოყენება მოსწავლეთა მოტივაციის ამაღლების ერთ-ერთი წინაპირობაა.

 

გამოყენებული ლიტერატურა:

 

1. ,,ეფექტიანი სწავლება“, გამოცდების ეროვნული ცენტრი, კვლევის დეპარტამენტი;
2. ,,განმავითარებელი შეფასება და დიფერენცირებული სწავლება“, მარიანა ხუნძაყიშვილი, სარა ბივერი  წყარო http://mastsavlebeli.ge
   

დიფერენცირებული დავალებები ეფექტური შედეგებისთვის

 

სასწავლო პროცესის ეფექტიანობას მოსწავლეთა ეფექტური შედეგები განსაზღვრავს, რომელთა მისაღწევად ეფექტური საშუალებებია საჭირო. დიფერენცირებული დავალება ამ კუთხით გამორჩეულია. ის უშუალო ზეგავლენას ახდენს მოსწავლის:

• ზრდაზე,
• მოტივაციაზე
• და ეფექტურობაზე.

ამ დავალებათა ინდივიდუალური სტილი და თავისებურებები ქმნის „წარმატების სიტუაციას“, რომელიც განსხვავებული უნარების, ცოდნის, მოტივაციისა და ინტერესების მქონე მოსწავლეებს წინსვლის რეალურ შანსს აძლევს, უფრო მეტიც, ეხმარება მათ, „დაგეგმონ“ წარმატება.

დიფერენციაციის თეორიის პრაქტიკაში გამოყენებისას:

1. მასწავლებელმა ზუსტად იცის, რა არის მნიშვნელოვანი გაკვეთილში;
2. მასწავლებელი აცნობიერებს, აფასებს და ეყრდნობა მოსწავლეთა შორის განსხვავებას;
3. სწავლება და შეფასება ურთიერთკავშირშია;
4. მასწავლებელი აკვირდება და არეგულირებს შინაარსს, პროცესსა და შედეგს;
5. მოსწავლეთა ინდივიდუალური წარმატება და წარმატების მაქსიმალური ზრდა – ორი მთავარი მიზანია;
6. სწავლების ყოველ ეტაპზე (დაგეგმვა, სწავლება, შეფასება) ლავირება აუცილებელია დიფერენციაციის განსახორციელებლად.

დიფერენცირებული სწავლებისას ყურადღება ექცვა შემდეგ კომპონენტებს:

• გარემოს დიფერენცირებას,
• შინაარსის დიფერენცირებას,
• პროდუქტის დიფერენცირებას,
• პროცესის დიფერენცირებას
• და სწავლის მოდალობების დიფერენცირებას.

დიფერენცირებული დავალების ნიმუში ისტორიული ხასიათის ტექსტთან მუშაობის დროს:

საგანი – ისტორია; კლასი – VII; თემა – ბრინჯაოს ხანა/ძველი აღმოსავლეთი

მასწავლებელი მოსწავლეებს სთავაზობს ტექსტს პუნიკური ომების შესახებ და სთხოვს:

დავალება N1. „წაიკითხეთ ტექსტი და შეავსეთ ცხრილი“:

N	კითხვა	ძირითადი მინიშნებები ტექსტში
1	ჰანიბალის არმიის თავდასხმა რომის  ჯარზე
2	კანესთან ბრძოლა ძვ. წ. 216 წელს
3	ომის დასასრული

 

დავალება N2. წაიკითხეთ ტექსტი და ასოციაციის მიხედვით იპოვეთ პასუხი კითხვაზე: „რომელია ზედმეტი?“

 

N	ძირითადი ცნებები, ტერმინები, ფაქტები, პერსონალიები, თარიღები	პასუხები
1	ჰანიბალი
2	„ბატებმა იხსნეს რომი“
3	ესპანეთი
4	ანძა
5	კართაგენი
6	ძვ. წ. 202 წელი
7	გალები
8	ნიბელუნგები
9	სციპიონი
10	აღლუმი

 

დავალება N3. წაიკითხეთ ტექსტი და იპოვეთ „ძირითადი სიტყვები“ და მათი დამახასიათებელი ნიშნები:

N	ცნების, ტერმინის დამახასიათებელი ნიშანი	ცნების, ტერმინის დასახელება
1	რომაული ფლოტი	……………………
2	…………………………….	რომის სენატი
3	ფართო ველი, დაბლობი ქალაქის კედელთან, სადაც იკრიბებოდნენ რომის მოქალაქეები	…………………  ………
3	………………………………….. …………………………………	სენატი
4	კუნძული, რომლის დაუფლებისთვისაც ერთმანეთთს ებრძოდნენ რომი და კართაგენი	………………………….
5	…………………………………….	სახალხო კრება

 

ამ ტიპის დავალებები ხელს უწყობს პროდუქტის დიფერენცირებას, ძირითადი ცნებების, ტერმინების გააზრებას, მთავარი სათქმელის, არსებითი შინაარსის ამოღებას ტექსტიდან.

დიფერენცირებული მიდგომის გამოყენებისას მნიშვნელოვანი ფაქტორია მოსწავლის მოსწრების დონე. ამ მხრივ მოსწავლეები ძირითადად 3 დონედ იყოფიან: სუსტ, საშუალო და ძლიერ მოსწავლეებად.

• სუსტი – არასაკმარისად მომზადებული მოსწავლეები არიან ისინი, რომლებიც დიდ ინტერესს არ ამჟღავნებენ ისტორიის საგნის მიმართ და თითქმის არ გააჩნიათ ისტორიულ მასალასთან დამოუკიდებლად მუშაობის უნარი. მათ არ შეუძლიათ ისტორიული მასალის აღქმა, წარმოსახვა, გადამუშავება, ემოციური დამოკიდებულების გამომჟღავნება, დამოუკიდებლად გაანალიზება და შედარება. ისინი მასალას ითვისებენ მრავალჯერადი გამეორების გზით და ამას ყოველთვის სათანადოდ ვერც ახერხებენ, დავალებების შესრულებას ანდომებენ ბევრ დროს;
• საშუალო – შედარებით განვითარებული უნარების მქონე მოსწავლეები არიან ისინი, რომლებსაც უჭირთ, ერთბაშად აღიქვან საკითხის არსი, გამოყონ კანონზომიერებები. ამისთვის სჭირდებათ გარკვეული დრო, მაგრამ შეუძლიათ დაინახონ ზოგადში კერძო და კერძოში – ზოგადი. სათანადო დახმარების პირობებში ამ ჯგუფის მოსწავლეებს შეუძლიათ, თავი გაართვან ძლიერი დონის მოთხოვნებსაც;
• ძლიერი – ეს ის მოსწავლეები არიან, რომლებიც დამოუკიდებლად ასრულებენ რთულ სავარჯიშოებს, შეუძლიათ ცოდნის გამოყენება უცნობ სიტუაციაში და აქვთ შემოქმედებითი უნარები, გამოყოფენ საკითხიდან არსებითს, ძირითადს, კანონზომიერს, იღებენ მაღალ შეფასებებს.

დიფერენციაციის დროს ნებისმიერი დავალება – მიმდინარე, თემატური და შემაჯამებელი – სხვადასხვა დონისაა და განსხვავებულია უნარ-ჩვევების კუთხითაც. მოსწავლეს შეუძლია,შეცვალოს დავალება ან ხელახლა შეასრულოს იმავე დონის სხვა დავალება. შეფასება დამოკიდებულია დავალების სირთულეზე, მოსწავლეთა თვითშეფასებაში კი გამოჩნდება, რამდენად სწორად იქნა შერჩეული დონე.

დიფერენცირებული დავალებების ალგორითმები:

 

 

ცოდნის დონე	დიფერენცირებული დავალების სახეები კითხვა                     ამოცანა                 დავალება
1 დონე – მოსწავლე ავლენს ბაზისურ ცოდნას და უნარებს („სუსტი დონე“) (შეფასება „3-4-5-6“)   მიზანი: ცოდნის აღქმა /გააზრება/გაცნობიერება/ დამახსოვრება   მასწავლებლის მიერ შეთავაზებული ინფორმაცია მთელი კლასისთვისაა გამიზნული და გულისხმობს სხვადასხვაგვარი სავარჯიშოების შესრულებას, როგორიცაა: – გამოტოვებული სიტყვების ჩასმა; – არასაკმარისი ინფორმაციის მიგნება; -ჭეშმარიტი და მცდარი ინფორმაციის განსხვავება/ტექსტში ამოცნობა.	რა ეწოდება… რომელ წელს… ვინ დაწერა… რას გულისხმობს… რა არის გამოსახული…	სხვადასხვა ტიპის სავარჯიშოების შესრულება შესაბამისი ალგორითმის მიხედვით (მასწავლებლის დახმარებით)	შემოქმედებითი ხასიათის: მოიყვანე  მაგალითები (დაასახელე ფაქტები)… მტკიცებულება, არგუმენტი… გვიამბე… რა მოხდა…   პრაქტიკული ხასიათის: დახატე სქემა (ნახატი, გრაფიკი)… წაიკითხე ნაწყვეტი… შეადგინე გეგმა…
2 დონე – მოსწავლე ავლენს ცოდნის და უნარების „საშუალო“ დონეს (შეფასება – „7-8“)   მიზანი: ცოდნის გამოყენება პრაქტიკულ კონტექსტში   – 2-3 სავარჯიშოს შესრულება	როგორი მიზანია… რა აერთიანებთ… რით განსხვავდება… რატომ… რა არის ძრითადი აზრი… რით აიხსნება ის, რომ…	დავალება, რომელსაც მოსწავლე ალგორითმის მიხედვით დამოუკიდებლად ასრულებს და იყენებს ანალიზს, კრიტიკულ აზროვნებას	შემოქმედებითი: იპოვე ფაქტები, რომლებიც ამტკიცებს… შეადარე… ახსენი…   პრაქტიკული: ააგე სქემა (დიაგრამა, გრაფიკი)… შეავსე სქემა… შეადგინე სქემა ნახატის მიხედვით…
3 დონე – მოსწავლე ავლენს ცოდნის და უნარების მაღალ, „ძლიერ დონეს“ და შემოქმედებითად უდგება საკითხს (შეფასება „9-10“)   მიზანი: ცოდნის შემოქმედებითად გამოყენება   – მოსწავლეს არ აქვს ამოცანის/პრობლემის გადაწყვეტის მზა შაბლონი/ნიმუში; – ახალ სიტუაციაში თავად გადაწყვეტს, რა და როგორ გამოიყენოს და ორიგინალურად, შემოქმედებითად გადაწყვეტს პრობლემას.	რა განსხვავება შეიძლება დავინახოთ… დაამტკიცე ან უარყავი მოსაზრება… რა დასკვნა შეიძლება გამოვიტანოთ… რა პირობებია აუცილებელი იმისთვის, რომ…	დავალება, რომელიც ითხოვს ცოდნის გამოყენებას ახალ (არასტანდარტულ) გარემოში; ცოდნის ინტეგრირება	თეორიული: გააკეთე შედარებითი ანალიზი (კლასიფიკაცია);   განაზოგადე…   შეაფასე მნიშვნელობა…   როგორ წარმოგიდგენია, რა გზით შეიძლება გადაიჭრას პრობლემა…   გამოიტანე დასკვნა…   დაწერე თხზულება…   მოამზადე პროექტი…

 

 

 

პრაქტიკული მაგალითი VII კლასის ისტორიის სასწავლო კურსიდან

თემა – პრეისტორია/ქვის ხანა

გაკვეთილის დასაწყისში მასწავლებელი მოსწავლეებს ურიგებს „მოსწავლის სამახსოვროს“:

 

მოსწავლის სამახსოვრო 1.                  ყურადღებით წაიკითხე დავალების შენი ვარიანტი; 2.                  გაიაზრე ყოველი მოქმედება; 3.                  შენი სურვილები შეუსაბამე სასწავლო ამოცანას; 4.                  ამოირჩიე ის დავალება, რომელიც ყველაზე მეტად შეესაბამება შენს შესაძლებლობებს; 5.                  შეეცადე, საკუთარ თავს აუხსნა, რომ საუკეთესო არჩევანი გააკეთე; 6.                  ახლა მთელი ყურადღება მიმართე დავალების შესრულებისკენ; 7.                  გააანალიზე და შეაფასე მიღებული შედეგები და შენი არჩევანის სისწორეში დარწმუნდი.

დიფერენცირებული დავალების შესრულების ინსტრუქცია შეასრულე დავალება „თავისუფალი არჩევანის“ მიხედვით: ü    ვისაც სურს ცოდნის გამოვლენა და განმტკიცება, ამოირჩიოს დავალება N1; ü    ვინც ფიქრობს, რომ მასალა მტკიცედ აქვს ათვისებული და შეუძლია ცოდნის მაღალ დონეზე გამოვლენა, ამოირჩიოს დავალება N2; ü    ვინც ფიქრობს, რომ კარგად იცის მასალა და სურს, თავისი ძალები და შესაძლებლობები გამოავლინოს, ამოირჩიოს დავალება N3.

 

 

გაკვეთილის თემა	სუსტი (ბაზისური) დონე	საშუალო დონე	ძლიერი დონე
ადამიანის წარმოშობა	დაასახელე უძველესი ადამიანის შრომის იარაღი.	რით განსხვავდებოდა უძველესი ადამიანი თანამედროვე ადამიანისგან? რა აქვთ მათ საერთო?	მოიგონე მოთხრობა უძველეს ადამიანზე.
უძველესი ადამიანიდან გონიერი ადამიანისკენ	დაასახელე გამოგონება, რის გამოც უძველეს ადამიანს ეწოდა „გონიერი“.	განსაზღვრე ცეცხლის როლი ადამიანის ცხოვრებაში.	გააანალიზე, რით განსხვავდებოდა გვაროვნული თემი და სამეზობლო თემი ერთმანეთისგან.
უძველესი ადამიანის რელიგია და კულტურა	რა არის რელიგია? როგორ წარმოიშვა რელიგია? რას სცემდა თაყვანს უძველესი ადამიანი?	ყველაზე ხშირად რას გამოსახავდნენ უძველესი ადამიანები თავიანთ ნახატებზე? რით ახსნი ამას?	შეადგინე მოთხრობა ქვის ხანის ადამიანზე, რომელიც უძველესი მხატვრების ნახატებით სარგებლობდა.
მიწათმოქმედებისა და მესაქონლეობის წარმოშობა	როგორ წარმოიშვა სამიწათმოქმედო და მესაქონლეთა საზოგადოება?	როგორ მოხდა ადამიანების გაერთიანება ტომებად? დაასახელე ტომის დამახასიათებელი ნიშნები.	რას წარმოადგენდა „უხუცესთა საბჭო“? რა არის „სახალხო კრება?“ მათ შორის რომელი უფრო მნიშვნელოვანი იყო? რატომ? შეადგინე ცხრილი და ჩამოწერე, რა ფუნქციები ჰქონდა თითოეულს.
ქვის ხანიდან ცივილიზაციამდე	განმარტე, რას ნიშნავს ცნება „სახელმწიფო“, დაასახელე მისი დამახასიათებელი ნიშნები.	რატომ გამოეყო ხელოსნობა და ვაჭრობა მიწათმოქმედებას და მესაქონლეობას? რა გავლენა მოახდინა მან იმდროინდელი საზოგადოების განვითარებაზე?	რით განსხვავდება სახელმწიფო ქვის ხანის საზოგადოებრივი გაერთიანებისაგან? ააგე შედარებითი ცხრილი.

 

დიფერენცირებული დავალებების შეთავაზებით მასწავლებელი ქმნის ისეთ სიტუაციას, რომელშიც ყველა დონის მოსწავლის ცოდნა და უნარები გამოვლინდება. ასეთი დავალებები ხელს უწყობს მოსწავლის განვითარებას, აჩვენებს მის დინამიკას, ათვისებული ცოდნისა და უნარების ხარისხს; იქმნება რეალური ინკლუზიური სივრცე, არცერთი მოსწავლე არ არის ჩამორჩენილი; იზრდება მოსწავლის დამოუკიდებლობა, შრომისმოყვარეობა, თავდაჯერებულობა, შემოქმედებითობა, მოტივაცია და შემეცნებითი ინტერესი. დიფერენცირებული დავალებები ეფექტურია სწავლისთვისაც და შეფასებისთვისაც და ამიტომ წარმატებით გამოიყენება სასწავლო პროცესში.

 

 

წწყარო ; http://mastsavlebeli.ge

კვლევის რაოდენობრივი და თვისებრივი მეთოდები ქეთი აბესაძესთან ერთად

 

თვისებრივი კვლევის მეთოდები და კვლევის ეთიკა ქეთი აბესაძესთან ერთად

 

ადრეული ინკლუზიური განათლება ინგა გორგაძესთან ერთად

 

ფუნქციური წერა როლანდ ხოჯანაშვილი

 

სასკოლო საჭიროებების იდენტიფიცირება და პროექტების დაგეგმვა მაია ლაპიაშვილი

 

"კრიტიკული მეგობარი" -კონსტრუქციული უკუკავშირი კოლეგას - ნანა კაცაძე- არბოლიშვილი

 

ციფრული მედეგობა და კიბერუსაფრთხოება–თიკო ლობჟანიძესთან ერთად

 

პედაგოგიური პრაქტიკის დაგეგმვა, წარმართვა და შეფასება როლანდ ხოჯანაშვილთან ერთად

 

განათლება მდგადი განვითარება მაია ბლიაძესთან ერთად

 

დიფერენცირებული სწავლების მეთოდები სოფო ბიბილაშვილთან ერთად